Vroeger in Salland: Het verhaal van David Lutraan

0228107_Elisabeth_Rachel_David_en_Gezina_Lutraan__waarvan_alleen_David_de_oorlog_heeft_overleefd.jpg
.

RAALTE – Het Weekblad voor Salland presenteert in samenwerking met de Historische Vereniging Raalte en omstreken de (maandelijkse) rubriek Vroeger in Salland. De vereniging levert elke keer een foto aan van taferelen, mensen of gebouwen van vroeger. Daarbij schrijft de vereniging ook een kort verhaal. Ditmaal handelt dat over David Lutraan, de enige Joodse Raaltenaar die terugkwam uit de concentratiekampen.

De Historische Vereniging Raalte en Omstreken heeft de complete documentatiemappen mogen ontvangen over de familie Lutraan. Tussen de vele documenten bevindt zich ook een afschrift van de uitgebreide verklaring die David Lutraan op 20 augustus 1947 voor het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie heeft opgetekend over zijn ervaringen in de verschillende kampen. Hieronder een korte samenvatting van dit relaas. Het complete verhaal is voor belangstellenden beschikbaar bij de historische vereniging.
David Lutraan was veehandelaar. Na te zijn weggevoerd uit Raalte kwam hij begin oktober 1942 in Westerbork terecht. In februari 1943 werd hij op transport gesteld naar Birkenau. Toen hij daar aankwam, moest hij alles inleveren: horloge, papieren, ringen enz. en kreeg hij gevangeniskleren. David werd met ongeveer honderd jongemannen geselecteerd en vertrok nog dezelfde avond en nacht naar Auschwitz-Monowitz. Het was nog een vrij nieuw kamp met vijf à zes barakken. David had het hier redelijk goed en wist er bijna twee jaar te overleven. 18 januari 1945 moesten alle gevangenen uit Auschwitz-Monowitz vertrekken; alleen enkele zieken bleven achter. Door weer en wind ging de tocht te voet naar het 70 kilometer verder gelegen Gleizwitz: dag en nacht onder barre omstandigheden, een groep van circa 10.000 mensen waarvan er zeker 4.000 de ontberingen niet overleefden. Daarna werd Lutraan via Buchenwald naar Dachau doorgevoerd. De trein arriveerde hier in de nacht van 27 op 28 april en bleef buiten het kamp staan. De volgende dag werden de gevangenen die nog leefden het kamp binnengebracht. In de laatste dagen voor de bevrijding was de situatie in het kamp zeer chaotisch. David schreef: “We hebben zes dagen achter elkaar niets te eten gehad. Wij hebben zelfs gras gegeten. We zaten met zo’n zeventig tot tachtig man in een wagon. Van die groep overleefden 36 deze treinreis. Velen stierven van de honger, anderen werden krankzinnig en werden doodgeschoten. In Dachau kwamen we één dag voor de bevrijding aan. Het had geen dag langer moeten duren, anders had ik het niet gehaald.”

Na de oorlog ging Lutraan (weer) aan de slag als veekoopman. Hij overleed in maart 1999.

David (als kind) tussen zijn zussen Elisabeth, Rachel en Gezina Lutraan. Alleen David overleefde de oorlog. Foto: Archief Historische Vereniging Raalte e.o.

Tekst: Tonny Nijboer