Kavelruil Salland gestart in Raalte, Olst-Wijhe en Deventer

‘Salland is een lappendeken; een boerenbedrijf dat wil stoppen, hoeft niet altijd op de goede plek te liggen’

ELSHOF – Kavelruilprojecten moeten de komende jaren een continu proces voor heel Salland worden. “Anders dreigt er toch steeds meer versnippering van agrarische bedrijven. Met kleinere huiskavels die weidegang moeilijk maken en met percelen op grote afstand, wat veel extra ritten, tijd en geld kost. Er stoppen nog veel boerenbedrijven komende jaren, ook grotere, van boeren die bijvoorbeeld geen opvolger hebben”, zo legde adviseur landelijk gebied Gerko Hopster afgelopen donderdag het grote belang van de nu officieel gestarte Kavelruil Salland uit.

De drie gemeenten Raalte, Olst-Wijhe en Deventer – die al jaren samenwerken met onder meer een gezamenlijk bestemmingsplan buitengebied sinds 2012 – hebben ook nu de krachten weer gebundeld. Met subsidies vanuit Brussel en provincie moeten er tot het voorjaar 2024 zo’n 250 Sallandse hectares geruild worden, waarbij zo’n vijftig grondeigenaren en andere partijen betrokken zijn. Een ingewikkeld proces, zo weet coördinator Cor Bosch uit Heino die afgelopen jaren al meewerkte aan kleinere projecten. “De kaart van Salland is wat dat betreft een lappendeken. Een boerenbedrijf dat wil stoppen, hoeft niet altijd op de goede plek te liggen, helaas. Dan moet je dus heel veel gaan schuiven en heel veel gesprekken voeren”, zo liet hij wethouder Liesbeth Grijsen (Deventer) zien. De Lettelse heeft overigens zelf een melkveehouderij.
Ook bij Kavelruil Salland gaat het erom dat boeren die door willen gaan toekomstmogelijkheden krijgen door een goed en efficiënt verkaveld bedrijf. Zo mogelijk komt de grond van een stoppend bedrijf vooral ten goede aan diens collega’s. Waarbij het buitengebied met nieuwe en andere uitdagingen te maken krijgt; waterberging, energie, stikstof en natuurontwikkeling bijvoorbeeld. “Dat soort zaken nemen we natuurlijk mee bij kavelruilprojecten. Toch staat een gezonde en kansrijke toekomst van de overblijvende boerenbedrijven voorop. Die groep boeren, en dan vooral de kleine groep jonge boeren, moet de best mogelijke kansen krijgen”, verzekeren Bos en Hopster.

Stoppen

Hopster: “Bij Kavelruil Salland willen we daarnaast ook aandacht besteden aan de stoppende boer zelf. Stoppen met je bedrijf is nogal wat. Hoe moet dat allemaal fiscaal? En wat moet je verder met je leven? Daarom willen we vouchers gaan uitgeven waarmee een boer die overweegt om te stoppen gratis advies kan inwinnen.” Hopster weet dat afgelopen jaren ook behoorlijke grote agrarische bedrijven stopten. “Dat zijn best courante bedrijven. Je kunt daarom nu gaan denken aan een complete bedrijfsverplaatsing in plaats van alleen kavelruil. Uiteindelijk moet alles in Salland, afhankelijk van de functie, op de best mogelijke plek komen te liggen.”
Dat de problematiek ingewikkeld is, vertelde Gerrit Brilman, veehouder op de Elshof en gastheer voor de drie wethouders van Deventer, Raalte en Olst-Wijhe. Hij heeft na een eerdere ruilverkaveling nu een 5 hectare groter huisperceel (17 ha) voor zijn melkveebedrijf met honderd koeien (en plannen om dat naar 120 uit te breiden). “Zo’n relatief klein huiskavel maakt weidegang best wel een uitdaging. Onze andere percelen liggen verder weg, dat kost dus heel wat uurtjes aan ritjes en brandstof. Nu wil een collega-boer hier in de omgeving stoppen en zijn grond omzetten in natuur. Die grond gaat dus voor de landbouw in de streek verloren. Wij hebben er best belangstelling voor als boerengrond. Bovendien, wie zegt dat je straks niet te krijgt met allerlei beperkende maatregelen voor jouw bedrijf omdat er dan nieuwe natuur in de buurt ligt?”

Spanningen

Dit soort verschillende belangen van boeren die stoppen of juist willen doorgaan kunnen dus voor spanningen in een gebied zorgen. “Maar spanningen tussen boeren onderling, dat is wel het allerlaatste wat wij als de drie gemeenten willen”, zo meldde wethouder Wout Wagenmans. “Daarom zetten we ook kavelruil coördinatoren en erfcoaches in. Die gaan met alle betrokken partijen intensief praten en overleggen en komen dan met een voorstel waar iedereen zich in moet kunnen vinden. Of zij dan de kop van jut zijn? Nee, absoluut niet. Ik zie hen vooral als de smeerolie die erg nodig is bij deze complexe processen.”

Foto: De drie wethouders snijden de taart aan om de start van het project te vieren.