Home / Algemeen / ‘Ik heb van mijn hobby mijn werk kunnen maken’

‘Ik heb van mijn hobby mijn werk kunnen maken’

Johan Seekles uit Heino gaat na een carrière van 42 jaar in de archieven met pensioen

HEINO – Er is helemaal niks stoffigs aan. “Archieven zijn, net als musea en bibliotheken onderdeel van onze cultuur”, stelt Johan Seekles uit Heino, die deze zomer na een carrière van 42 jaar in de archieven met pensioen gaat. “ In archieven kunnen burgers het materiaal vinden om de overheid ter verantwoording te roepen over genomen beslissingen. Al klinkt dat misschien wat pathetisch, de meeste bezoekers komen er voor stamboom- en historisch onderzoek.”

Sinds 1986 werkt hij in Zwolle, eerst bij het toenmalige Gemeentearchief Zwolle en sinds 2001, na een fusie met het Rijksarchief van Overijssel, bij het Historisch Centrum Overijssel (HCO). Praten met Seekles over archieven, geschiedenis en alles wat daar bij hoort, is vooral luisteren naar mooie anekdotes en verhalen met een historisch kader. Bijvoorbeeld over de oorsprong van de bijzondere achternaam Seekles. “Sommigen denken dat het een Engelse naam is, maar van oorsprong is die Fries. Het is een patroniem, afgeleid van de voornaam van de vader. Net als Pietersen en Jansen dus, in dit geval dus Seake of Sake. Het scheelde maar een haartje of de naam had nooit bestaan. Saekle Lieuwesz en Trijntje Hendriks hadden drie zoons toen iedereen in 1811 een familienaam moest aannemen. Twee broers kozen voor een andere naam en alleen de oudste koos voor de naam van zijn vader, Saekle en dat wordt dus Seekles. Iedereen met die naam, 156 mensen, stamt dus van hem af.”
Het interview is op zijn verzoek bij de Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopnemingkerk. Voor hem een van de historische plekjes van Heino, het dorp waar hij sinds 1986 woont en nauw betrokken was bij het verenigingsleven; van Plaatselijk Belang tot zwemvereniging de Tippe. Toch is hij een geboren en getogen Achterhoeker uit het oude vestingstadje Groenlo. “Ken je het beleg van Grol of Grolle in 1627 toen Frederik Hendrik de Spanjaarden versloeg?” Uit zijn jeugd dateert al zijn interesse in (lokale en regionale) geschiedenis, maar toch koos hij voor de Pedagogische Academie (voorloper van de Pabo). Na zijn dienstplicht vervuld te hebben in een andere vestingstadje, het Overijsselse Steenwijk, bleek er weinig werk in het onderwijs. In tegenstelling dus tot deze tijd. Na een prettig gesprek bij het Rijksarchief in Arnhem kon hij (na een pittige interne opleiding) aan de slag als archiefinspecteur bij het Algemeen Rijksarchief in Den Haag, tegenwoordig het Nationaal Archief. Controleren of ministeries zoals Defensie en Landbouw en Visserij zich hielden aan de regels van de Archiefwet, zo omschrijft Seekles zijn Haagse werk.

Nieuwe technieken

Toch bleef Oost-Nederland hem (en zijn eveneens Achterhoekse vrouw) trekken. “We waren blij dat ik op 1 mei 1986 bij het toenmalige gemeentearchief Zwolle aan de slag kon. Salland kun je qua landschap en levenshouding goed vergelijken met de Achterhoek.”
Voor de meeste buitenstaanders hebben zowel archieven als archivarissen een wat saai en stoffig imago. Niks van waar, stelt Seekles. “Dat dateert misschien uit de oude tijd toen archieven vaak nog in vochtige kelders of op stoffige zolders te vinden waren. Dat is al heel lang niet meer zo. Nu praat je over jonge, goed opgeleide mensen, over moderne studiezalen, over nieuwe technieken.”
Is er wel genoeg aandacht en geld voor de archieven? “Dat mag nog wel wat meer. We bereiken en verbinden bevolkingsgroepen, net als musea en bibliotheken. Archieven zijn onderdeel van onze cultuur. Daar kun je vinden waarom beslissingen in het verleden genomen zijn. Als je niets leert van het verleden, zul je in de toekomst telkens nieuwe lessen krijgen, is niet voor niks een bekend gezegde.”

De mens achter

Om meteen de vele enthousiaste amateurstamboomonderzoekers een tip te geven: “Kijk niet alleen naar de jaartallen van voorouders, maar probeer ook de mens achter die getallen te zoeken. Dat kan in archieven.” Ook bij het HCO waar kilometers aan archieven uit heel Overijssel opgeslagen liggen. “Van kerkgenootschappen, van families en adel, van verenigingen, stichtingen en bedrijven, van notarissen. Allemaal belangrijk voor onze Overijsselse geschiedenis.”
Seekles heeft aan de komst van honderden van die archieven graag meegewerkt. “Maar wel passief, als HCO gaan we niet actief de hort op. En het moeten ook geïnventariseerde en geordende archieven zijn. Het is niet de bedoeling dat er bij het HCO een stapel dozen wordt neergezet met de opmerking: ‘Hier, kijk maar of jullie er wat aan hebben’. Daar hebben we bij het HCO niet de tijd en menskracht voor. Ik werk wel veel samen met historische verenigingen en heemkundekringen in heel Overijssel. Dan adviseer en begeleid ik vrijwilligers om eerst zelf zo’n archief te inventariseren. Dan komen mijn pedagogische kwaliteiten nog mooi van pas.”

Ruimtegebrek

Eigenlijk zijn die historische verenigingen met hun leden en vrijwilligers de oren en ogen van het HCO in het eigen dorp. “Want wij weten het in Zwolle echt niet als er ergens in de provincie een bedrijf of club stopt en het hele archief in de vuilnisbak wil gooien. Omdat ze dat niet belangrijk vinden.” Om daarna nog een tip te geven: “Verzamel niet alles wat er maar binnenkomt, maar denk na over wat belangrijk is voor het eigen dorp en wat niet. Veel historische verenigingen kampen niet voor niks met ruimtegebrek.”
Ruimtegebrek heeft het HCO zelf ook. “Er ligt nu zo’n 20 kilometer aan documenten, films, foto’s en dia’s veilig opgeslagen, maar meer ruimte is er niet. Ik weet bijvoorbeeld dat het plan was om de geïnventariseerde archieven van de oude gemeenten Heino en Raalte ook naar Zwolle te vervoeren, maar dat kan voorlopig niet. Terwijl die van Olst, Wijhe en Dalfsen er wel liggen. Natuurlijk net als die van alle verenigingen, van Zwemvereniging de Tippe tot Stichting Duurzaam Heino waar ik actief bij ben geweest.”

Actief is en blijft hij na zijn pensionering als gemeenteraadslid in Raalte voor Gemeentebelangen, ook na de nieuwe verkiezingen in maart 2022 (“Als de leden dat tenminste ook willen”). “Uiteindelijk is het 35 jaar werken in de archieven in Zwolle geworden. Nooit spijt van gehad. Of zoals mijn vrouw altijd zegt; jij hebt van je hobby je werk kunnen maken.”

Lees ook

Gemeente Raalte helpt schulden zo snel mogelijk aan te pakken

RAALTE – De gemeente Raalte gaat samenwerken met meer partijen om zo snel mogelijk in …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.