Home / fbpost / Verdwijnt God uit Salland? Zorgen in Luttenberg

Verdwijnt God uit Salland? Zorgen in Luttenberg

(Door Jos Westenenk en Wouter Groote Schaarsberg)

LUTTENBERG – In Luttenberg leven grote zorgen over de toekomst van de kerk, de H. Cornelius, en de andere eigendommen van parochie H. Kruis in het dorp. Sinds de fusie in 2010 van meerdere parochies in Salland vallen alle bezittingen onder de paraplu van het gezamenlijke parochiebestuur. Was dit achteraf wel zo verstandig, vragen Renate Grefelman (voorzitter PB Luttenberg) en bezorgde Luttenberger Theo Kleine Toereers zich af. Luttenberg heeft immers destijds de kerk, de kerkweide (waar het Luttenbergsfeest gevierd wordt), de Mariagrot en het Pastoorsbos en alles wat daarbij behoort zelf gebouwd en betaald. “Juist nu de kerk dicht gaat, zijn we de zeggenschap kwijt. Dat voelt niet goed. We willen die bezittingen terug in eigendom, dat sentiment is er.”

Marcel Veldkamp en Ferdinand Oldemaat onderschrijven die zorgen. De twee zijn lid van een werkgroep, die voortkomt uit de voormalige locatieraad. De bedoeling is dat de werkgroep wordt uitgebreid vertegenwoordigers van jong en oud. Ook PB wordt bij het proces betrokken. Uiteindelijk moet er vanuit de werkgroep een stichting worden opgericht die tot doel heeft om de kerkelijke gebouwen en gronden voor het dorp te behouden. Een flinke opgave, dat weten ze zelf ook. Veldkamp: “De grootste uitdaging is de herbestemming van de kerk. Wat kunnen we daarmee en hoe krijgen we dat financieel rond?”
De werkgroep had vorig jaar al twee bijeenkomsten willen organiseren om het dorp mee te laten denken. Maar ja, corona… Toch zegt Veldkamp geen druk te voelen. “Samen met de kerk in Heeten staan we als laatste op de rol om de deuren als kerk te sluiten. Dat is niet voor niets, dat komt omdat we nog de meest levendige geloofsgemeenschappen hebben. Officieel zou het uiterlijk in 2025 moeten gebeuren, maar van de parochie hebben we de toezegging gekregen dat als we het dat jaar nog niet voor elkaar hebben, we extra tijd krijgen.”
Ook in Luttenberg is het kerkbezoek in de loop van de jaren minder geworden, maar volgens Veldkamp er is nog wel een ‘vijver’ van enkele honderden kerkgangers, die af en toe of regelmatig de kerk bezoeken. Daarbij spelen de vijf koren (het herenkoor, het ouderenkoor, het liturgiekoor, het kinderkoor en Col Canto) een grote aanzuigende rol. Daarnaast voelen veel inwoners zich betrokken bij de kerk omdat ze die als een gemeenschapsgebouw zien. Dat blijkt ook uit de cijfers. “De opbrengst van de Actie Kerkbalans was ook dit jaar ruim 50.000 euro”, vertelt Oldemaat met enige trots. “Op dat bedrag zitten we nu in Luttenberg al zo’n drie jaar. Dan doen we het niet slecht. Ik was bang voor een val. We hielden rekening met een daling van 20 procent. Blijkbaar hebben de inwoners toch vertrouwen. En daar zijn we blij mee.”

Angst

Maar nogmaals, er zijn zorgen. Kleine Toereers heeft vorig jaar met een aantal andere bezorgde Luttenbergers een brief gestuurd naar het bestuur van de parochie H. Kruis met de vraag om als parochiaan inzage te krijgen in de financiën. Een concreet antwoord hebben ze nog niet gekregen. Wel een tussenbericht dat de brief was doorgestuurd naar het Bisdom. Daarna bleef het opvallend stil. Er bestaat namelijk onduidelijkheid over de status van de gelden die bij de fusie tot parochie H. Kruis in 2010 zijn ingebracht. Hoe zit het bijvoorbeeld met erfenissen die aan de kerk geschonken zijn? Kleine Toereers spreekt de angst uit dat een deel van dat geld in de parochie zal blijven of afgeroomd zal worden richting het Bisdom. Zijn zorgen komen voort uit een gebrek aan vertrouwen richting kerk en overheid. “Neem nou de kerkweide. Wat als die verkocht moet worden en in de handen komt van een projectontwikkelaar? Dan kunnen ze in het gemeentehuis wel beloven dat daar niet gebouwd zal worden, maar over tien jaar zitten er weer anderen. We hebben dat ook gezien met de bouw van de bejaardenwoningen. Daarbij ging er ook een stukje van de weide af.”

Spirit

Veldkamp stelt enigszins ter geruststelling dat de weide op dit moment een agrarische bestemming heeft. Maar Grefelman geeft aan vaker dergelijke geluiden te horen. “We moeten onze krachten bundelen. De kerkgemeenschap is ook een stuk dorpsgemeenschap. Ik denk dat veel Luttenbergers wel een gevoel bij de kerk hebben. Ook al gaan ze niet allemaal meer naar de kerk. En ik denk dat er veel zijn die nu niks aan de Actie Kerkbalans geven, maar dat wel willen als het om de toekomst van het kerkgebouw gaat. We zijn altijd een eigenwijs en trots dorp geweest. ‘De kerk moet voor Luttenberg behouden blijven, in welke vorm dan ook’, dat sentiment leeft. Bij Maria Oord is dat ook gebeurd. En kijk eens hoe we als dorp de sporthal hebben gerealiseerd en Elckerlyc hebben verbouwd. Die spirit is er ook als het om de kerk gaat. We maken er weer samen een succes van.”
Veldkamp is er duidelijk over. “Dat is ook het plan. We hebben een aantal uitgangspunten. We willen niet tornen aan de kerkweide en het pastoorsbos.” Oldemaat en Veldkamp kondigen aan dat het hele proces dit voorjaar een tandje wordt opgevoerd. “Het is de bedoeling om de hele bevolking mee te nemen. Ondertussen praten we ook met organisaties die kunnen meedenken over de plannen: denk aan de Overijsselse Vereniging van Krachtige Kernen en Kerk en Dorp.”

Plek voor geloof

Concrete denkrichtingen zijn er nog niet. Of het haalbaar is om de kerk te kopen van de parochie, al dan niet voor een symbolisch bedrag, en in eigen beheer te nemen? Dat zal onderzocht moeten worden. Oldemaat (droogjes): “Met de opbrengst van de wekelijkse bingoavond red je het niet.”
Veldkamp wil wel realistisch blijven. Het kerkgebouw opnieuw inrichten zal niet goedkoop zijn. “En ik denk ook niet dat je er alleen maar luxe appartementen in kunt stoppen, die dan ook nog opgekocht worden door mensen met geld die niet uit Luttenberg komen.”
Wel is het de bedoeling dat het geloof een plek behoudt in het dorp. Voor bijvoorbeeld vieringen en begrafenissen. Dat is overigens ook de insteek van de parochie H. Kruis. Veldkamp hoopt dat het in de kerk kan, Kleine Toereers wijst ook naar de kapel bij Maria Oord. “Daar passen zat dertig kerkgangers in!”
Veldkamp verwacht niet dat de geloofsgemeenschap zo meteen en masse mee gaat naar de Kruisverheffing, die is aangewezen als centrale parochiekerk. Wat het allemaal gaat betekenen voor de vijf koren in het dorp is ook niet duidelijk. Veldkamp en Oldemaat, allebei lid van het herenkoor, geven aan dat ze graag willen blijven zingen. Veldkamp: “Incidenteel doen we dat ook in andere kerken. We weten niet of we ook een parochiekoor worden, ik denk van niet. Ik verwacht dat het liturgiekoor zal overgaan in het ouderenkoor. Dat blijft wel bestaan. Dat is ook echt een sociaal gebeuren voor de leden.”

Kader met raster: Sponsoren

De geschiedenis van Luttenberg als kerkdorp begon in 1838, toen de toenmalige buurtschap zich afscheidde van de kerk in Raalte. De bestaande kapel werd opgewaardeerd tot kerk. Luttenberg kreeg een eigen pastoor. En mede daardoor begon de buurtschap zich te ontwikkelen tot een dorp. Maar door de groei werd de kerk na verloop van tijd te klein. Vandaar dat er plannen ontstonden voor een nieuwe. De bouw begon in 1905. De locatie was nieuw: de kerk verhuisde naar de andere kant van de berg (de oude kapel stond in buurtschap de Boerschop). Daarmee volgde de geloofsgemeenschap de school, die eerder al was verhuisd. De H. Cornelius werd in 1907 in gebruik genomen. In 1920 werd de kerk uitgebreid met twee zijbeuken. Daarmee kreeg de H. Cornelius zijn huidige vorm. De uitbreiding werd gefinancierd door de eigen bevolking. Grote ‘sponsoren’ kregen een naamsvermelding op de stenen (zie foto).

Kader met raster: Verdwijnt God uit Salland?

Parochie H. Kruis kondigde vorig jaar aan dat de kerken in Broekland, Haarle, Heeten, Luttenberg, Mariënheem, Nieuw Heeten, Holten en de Pauluskerk in Raalte in de komende vijf jaar hun deuren sluiten, oftewel aan de eredienst onttrokken worden. De basiliek van de H. Kruisverheffing wordt de centrale parochiekerk. Maar hoe beleven de geloofsgemeenschappen dat; wat gebeurt er met het kerkgebouw; wie bepaalt dat; wie heeft nu de kerk eigenlijk betaald en welke rol heeft het Bisdom? Het Weekblad voor Salland gaat in een serie er dieper op in. Deze aflevering van ‘Verdwijnt God uit Salland?’ (vrij naar het boek ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ van Geert Mak) handelt over Luttenberg. Daar is een werkgroep bezig om het kerkgebouw veilig te stellen voor het dorp.

Lees ook

Ilona Hiddes van start als financieel coach

Raaltese helpt om kosten en uitgaven beter in beeld te krijgen RAALTE – Ilona Hiddes …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.