Home / Sallandcentraal / Gerlant: Twintig jaar later is het wachten op de volgende MKZ-uitbraak

Gerlant: Twintig jaar later is het wachten op de volgende MKZ-uitbraak

21 maart 2001, twintig jaar geleden was de eerste MKZ-uitbraak in Overijssel. In Fortmond in de gemeente Olst-Wijhe om precies te zijn. Eerder waren er al uitbraken in het nabij gelegen Gelderse Oene en Kootwijkerbroek en Nederland zat op slot. Besmette bedrijven werden geruimd en daaromheen werd een cluster gevormd van bedrijven met gezonde dieren, die op basis van Europees beleid werden geruimd. Zo ook een gebied in Salland. Ik was loonwerker in die tijd en wil een paar herinneringen en een conclusie met u delen.

De melk mocht in eerste instantie niet meer worden vervoerd en liep weg de put in. Dierentransport werd verboden met alle gevolgen van dien. Overvolle hokken bijvoorbeeld, een varken stopt immers niet met werpen en een kalf stopt niet met groeien. Putten raakten vol, dieren lagen in hun eigen uitwerpselen en boeren die wanhopig belden, maar we mochten niks doen. Ook bij mij voor de deur midden in dorp Laag Zuthem lagen ontsmettingsmatten met citroenzuur in het gevecht tegen de onzichtbare vijand die MKZ (Mond en Klauw Zeer) heette. Vader en schoonvader, allebei boer, durfden wel op de verjaardag te komen, maar het ging niet van harte. Je wist gewoon niet waar je de ziekte oppakte.
We mochten niks doen de eerste weken, maar we deden het wel, ik tenminste. Wanhopige boeren waar de mest letterlijk de stal uit kwam lopen van slangen en pomp voorzien, zodat zij ‘s nachts wat dunne mest het bos of een droge sloot in konden pompen bijvoorbeeld. Een milieudelict? Jazeker, maar wat ik in crisistijd heb geleerd is dat je moet kiezen uit kwaden wanneer je te maken hebt met een incapabele overheid. Vanachter een bureau regeren is niet zo moeilijk, de gevolgen zijn vaak in de praktijk desastreus. In voornoemde gevallen hadden de veehouders een zorgplicht voor dierwelzijn en dat gaat altijd voor. Het was de bureaucratie die uitlokte tot burgerlijke ongehoorzaamheid.

Stadsboertje

Na enkele weken kwamen er uitzonderingen, maar passend maatwerk niet. Er mochten noodmestbassins worden gemaakt op de huiskavel. Ik herinner mij een stadsboertje in Zwolle, een stalletje voor acht koeien achter het huis in Ittersum, dat al weken de dunne mestfractie het riool in pompte. Op een gegeven moment was dat gebeurd en lagen de dieren tot hun nek in hun eigen drek. Hij mocht de mest af laten voeren met de vrachtwagen naar een vuilverbrander tegen vele duizenden euro’s, guldens waren het toen nog, kosten. De vrachtwagen kon niet eens bij zijn huis komen. Met een relatief grote trekker en een wat kleinere tank, de banden keihard opgepompt, zodat de trekker niet rookte en niemand in de gaten had dat de tank vol zat, hebben we daar verlichting gebracht. Ik ben bij een kalverboer geweest waar de dieren zo zwaar werden dat ze door de houten roosters heen zakten en heb bij een varkensboer geholpen met het maken van noodhokken. Wat bij dit alles steeds voorop stond, was ontsmetten, ontsmetten en nog eens ontsmetten van voeten en voertuigen en vooral in de eerste weken nooit van boer naar boer, maar thuis eerst douchen en schone kleren aan. Voor wat dat dan maar waard was.

Greep

Met verloop van tijd, het voorjaar vorderde, mocht er weer mest worden uitgereden. Niet met de zodenbemester zoals verplicht in de toplaag, maar met een injecteur. Techniek uit het verleden en normaal verboden, tot twintig centimeter diep weg gestopt. Menig mechanisatiebedrijf met nog zo’n apparaat achter op de werf heeft nog nooit oud ijzer in zo’n korte tijd zo duur zien worden. Wat ik mij vooral herinner, is de angst voor het ongrijpbare en hoe iedereen daar anders op reageerde. Een collega was aan het injecteren geweest bij iemand en ze gebruikten een tussenopslag, een mestcontainer op het land. Die had ik nodig, maar de boer bracht hem maar niet terug. Dus ik er heen, het erf afgesloten met een ketting volgens protocol. De trekker ontsmet en ik het erf over, het land op. Toen ik van de trekker afstapte, kwam de boer achter de container weg met een greep in z’n handen. Wat ik daar deed? “Wegwezen”, riep hij en gooide de greep naar mij. Terwijl ik probeerde uit te leggen wat en waarom pakte hij hem opnieuw en gooide nog een keer. Ik ben de cabine ingevlogen. Een jaar later hebben we er samen om gelachen en er een borrel op gedronken. Het was de ontlading geweest van weken, maanden spanning en opgesloten zitten op het erf, vertelde hij.

Angst

Ook verder van huis had het impact. Ik moest bouwland zaaiklaar maken in de Koekoek bij IJsselmuiden. Terwijl ik bezig was, kwam de buurman eraan. Boos, bang is een beter woord. Wat ik daar deed? Ik kwam uit ‘het’ gebied. Dat dat niet zo was, wij zaten er net buiten; ik mij aan de protocollen hield en alles ontsmet had, maakte allemaal weinig indruk. Hij kon het mij niet verbieden, maar: of ik alsjeblieft weg wilde gaan. Je kon de angst in zijn ogen zien. Ik heb hem maar niet verteld dat ik ’s morgens op de Elshof was begonnen op een eerder preventief geruimd bedrijf. Ik weet niet wat er dan was gebeurd. Ik heb mijn werk afgemaakt en de collega die er zaaien moest ingelicht. Een gewaarschuwd mens…

Waar ik mij twintig jaar later aan erger? Dat ondanks de maatschappelijke druk en het politieke lawaai het in 1991 Europees door commerciële belangen ingestelde vaccinatieverbod nog niet van tafel is en een zelfde soort scenario met nutteloze massavernietiging van dieren nog zo weer kan gebeuren. Dat de D66 landbouwminister van toen, twintig jaar later op tv nog loopt te zeuren over een inkrimping van een veestapel als een oplossing voor een door de politiek gecreëerd probleem. Een probleem dat hele gemeenschappen heeft ontwricht en van brave burgers potentiele misdadigers maakte door falende bureaucratie. Ook al heb je de helft minder koeien, de ziekte blijft even ongrijpbaar. Het is wachten op.

gerlant@regiobode.nl

Lees ook

Nieuwe site in teken van het Nedersaksisch

DOETINCHEM – Vorige week dinsdag is de website www.nedersaksisch.com online gekomen. De site is een …

2 comments

  1. Ja Gerlant, zo is het wel.
    MKZ kwam vlak na het vaccinatiedebacle van de IBR.
    http://www.melkvee.nl/artikel/370597-geheim-rapport-biedt-goede-verklaring-voor-ibr-affaire-1998/
    Zelfde minister (Brinkhorst), loopjongen (Tjeerd de Groot) en viroloog (A. Osterhaus) destijds. Allen zetten ze nu de ingeslagen route voort, minder vee

    De ergste zoonoses bij de mens zijn nog altijd Toxoplasmose (katten) en Lyme (teken) beiden uit de natuur. Via landbouw komt tegenwoordig niet veel meer met alle afgesloten stallen (hygieneprotocollen). Q-koorts vond via geiten een iche, maar was er al als grondbacterie. Corona bij nertsen was door mensen overgebracht aan de dieren. Inmiddels is de eerste coronavariant ook gevonden bij muizen (Brazilie), we zullen moeten leren leven met ziektes en vaccins voorbereid hebben liggen net zoals we vroeger deden (tetanus, difterie, polio ed).

  2. Gelijk of ongelijk, we lijken beter af met een veel, veel kleinere veestapel. Wereldwijd. En we kunnen best in Nederland beginnen. Iedereen moet minder vlees en zuivel consumeren (als we gemiddeld bijna 2 ons vlees per dag eten.. Gemiddeld! dat is echt bizar). Meer kleine boerenbedrijven, dan verdienen ze maar wat minder. Aangename bijkomstigheid is dat die ver-over-de-top zo groot zijn ze landbouw werktuigen weer een stuk kleiner kunnen. Prettig voor op de b-wegen. Maar goed, daar gaat dit verhaal niet over. context enzo..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.