Home / Sallandcentraal / ‘We blijven wel tegen grote windmolens in het Heldersbroek’

‘We blijven wel tegen grote windmolens in het Heldersbroek’

Spanningen tussen Belangenvereniging en Haarle Energie Neutraal lijken grotendeels uit de luchtHAARLE – De meeste plooien tussen Belangenvereniging Heldersbroek en werkgroep Haarle Energie Neutraal lijken te zijn gladgestreken. Recentelijk ontstond er frictie toen Haarle Energie Neutraal aankondigde dat het Heldersbroek (een gebied aan deze kant van de Sallandse Heuvelrug tussen Haarle, Luttenberg en Hellendoorn; rond de Koersweg en de Luttenbergerweg) een zoekgebied was voor de plaatsing van windmolens van 200 meter hoogte of meer. De bewoners van het Heldersbroek schrokken zich rot en bliezen meteen hun oude belangenvereniging nieuw leven in om een gemeenschappelijke vuist tegen de plannen te maken.

Afgelopen donderdag gingen de twee partijen met elkaar in gesprek. Met het voor allebei gewenste resultaat. Ze zullen proberen om samen op te trekken. Peter Koll, voorzitter van Belangenvereniging Heldersbroek, neemt zelfs zitting in Haarle Energie Neutraal; een tweede lid van de belangenvereniging stapt in de werkgroep Boerkracht (die opereert onder de vlag van Haarle Energie Neutraal). “Maar we blijven tegen grote windmolens in het Heldersbroek”, zegt Koll. “Kijk, als lid van de werkgroep zal ik zo meteen een neutrale positie in moeten nemen, maar dit zorgt er wel voor dat we beter op de hoogte zijn van alle ontwikkelingen en daar dan ook tijdig op kunnen reageren. Als lid van de belangenvereniging zeg ik echter ook dat ik een voorkeur heb voor zonne-energie.”
Het is waarschijnlijk tekenend voor de verhoudingen op het platteland. De energietransitie zorgt voor conflicten. Hartstikke mooi zo’n windmolen of zonnepark, maar not in my backyard, zo redeneren velen. Het is echter wel een proces waar niemand op het platteland aan ontkomt. Alexander ter Kuile, lid van werkgroep Haarle Energie Neutraal, waarschuwt alvast. “Waar wordt de meeste energie verbruikt? In de stedelijke gebieden. Maar waar ligt de meeste opwekpotentie? In het buitengebied. Daarom moeten we wakker zijn. Als we zelf geen controle uitoefenen en de besluitvorming aan anderen overlaten, dan krijgen we besluiten waarbij de gemeenten in het buitengebied veel meer elektriciteit gaan produceren dan deze gebieden zelf nodig hebben.”
Werkgroep Haarle Energie Neutraal opereert, sinds de oprichting in 2018, onder de vlag van PB Haarle. Het doel? Samen met inwoners van het dorp duurzaamheidsprojecten opstarten. Ook om invloed te houden op het proces van de energietransitie, zo benadrukt Ter Kuile. Inmiddels zijn er zes infoavonden geweest; kon Haarle al deelnemen aan een inkoopproject voor zonnepanelen (resultaat: vijfhonderd zonnepanelen op 45 woningen) en zijn er 24 huishoudens en twee agrarische bedrijven lid geworden van een energiecoöperatie, die recentelijk zonnepanelen legde op het dak van de CAVV in Haarle.

Raadpleging

In 2019 kreeg Haarle Energie Neutraal een verzoek van de gemeente Hellendoorn. Of de werkgroep wilde proberen om het dorp te betrekken in de besluitvorming aangaande de energietransitie. De insteek: zorgen dat naast de lasten ook de lusten van duurzame energie (zon en wind) in het dorp blijven. “Kernen in de gemeente mogen daar tot 1 februari 2021 over meedenken”, stelt Ter Kuile. “Kom zelf met initiatieven en voorkom zo dat een externe investeerder met de lusten weg loopt en wij alleen met de lasten blijven zitten.” Later deze maand mogen de inwoners van Haarle zelf hun voorkeur uitspreken voor vier scenario’s: zon; wind; zon én wind of helemaal niks (waarmee de bal bij externe partijen komt te liggen). Dat wordt gecombineerd met enkele andere vragen over onder andere de ambitie van de bevolking. Hoe die raadpleging vorm zal krijgen, online of met fysieke formulieren, is nog niet helemaal duidelijk, maar Ter Kuile laat wel een voorkeur voor fysiek doorschemeren. In de aanloop ernaartoe ging Haarle Energie Neutraal op onderzoek om de opties verder uit te werken. Daar kleven nog de nodige mitsen en maren aan. Want het is volgens Ter Kuile nog niet helemaal in beton gegoten welke ambitie de gemeente Hellendoorn heeft. Dertig procent duurzame energie in 2030, zoals in 2019 is uitgesproken, of toch misschien een hoger percentage, zoals andere gemeenten als ambitie hebben? Daarover volgt, als het goed is, komend voorjaar uitsluitsel.
Hoe meer zon op dak, hoe beter, redeneert Haarle Energie Neutraal, maar daarmee alleen komt het dorp er niet, zo stelt Ter Kuile. “Volgens onze schattingen halen we op dit moment 10 procent via zon op dak. Dat is al relatief veel. We verwachten in 2030 ongeveer 20 procent zon op dak. Dan hebben we, als Hellendoorn kiest voor 30 procent duurzame opwek in 2030, nog 10 procent te gaan.” Dat komt volgens Ter Kuile neer op ongeveer twee hectare zonneveld.

96 procent

Haarle Energie Neutraal schakelde een onderzoeksbureau in om het scenario wind verder uit te pluizen. Ter Kuile benadrukt dat het zuiver om kennisvergaring voor de inwoners van Haarle ging en dat er nog steeds niks, maar dan ook niks, concreet is. “Het bleek dat 96 procent van Haarle afviel voor de plaatsing van grote windmolens”, stelt hij. “Dat komt onder andere door de aanwezigheid van een gasleiding, de N35, de spoorlijn en natuurgebieden en de nabijheid van woningen; windmolens moeten daar minimaal vierhonderd meter vanaf worden geplaatst.“ Wat overbleef? Het Heldersbroek… “Eén windmolen daar is echter niet rendabel”, benadrukt Ter Kuile. “Om dat financieel exploitabel te maken heb je er twee nodig. Eén windmolen van 200 meter of meer levert al meer stroom op dan heel Haarle nodig heeft. Twee windmolens met een dergelijke hoogte zijn al goed voor bijna de helft van de energiebehoefte van de gemeente. Of het allemaal realistisch is, dat weet ik niet. Het zijn vreselijk dure jongens. Je praat over tientallen miljoenen.”
De werkgroep zocht daarop contact met de bewoners van het potentiële zoekgebied. “Half september ontvingen we een brief waarin we werden uitgenodigd voor een bijeenkomst”, vertelt Koll. “Daar kregen we te horen dat het Heldersbroek een zoekgebied was. Er was sprake van twee windmolens. Daar werden we wakker geschud. Vervolgens heb ik al mijn buren geïnformeerd. Er bestond al een appgroep voor de Koersweg, maar die had ineens veel meer leden. In het begin bleef het nog rustig, maar gaandeweg begon het te leven. Daarna hebben we zelf een bijeenkomst belegd. We wisten wel dat er nog niks concreet was, maar we wilden er wel op tijd bij zijn. Op elke stap willen we kunnen reageren.”

Bezwaren

Er werd besloten om de slapende belangenvereniging nieuw leven in te blazen. Koll pakte de voorzittershamer op. De bezwaren? Zoals verwoord in een brandbrief naar de gemeente, PB Haarle, de Hellendoornse politiek en PB Luttenberg: “Wij voorzien ingrijpende negatieve effecten als windturbines worden geplaatst bij ons in de buurt. Zoals gezondheidsrisico’s, veiligheidsrisico’s, ontwrichting van de gemeenschap, aantasting van ons woongenot, waardedaling van onze huizen, negatief effect voor toerisme in deze omgeving, aantasting van flora en fauna, aantasting van het Sallandse landschap, horizonvervuiling, geluidsoverlast, overlast door slagschaduw, risico’s voor bedrijfsvoering van een aantal ondernemers in deze buurt en overlast vanwege werkzaamheden om windturbines te plaatsen en om ze te onderhouden.”
De brief ging vergezeld van een lijst met 135 handtekeningen van omwonenden. Niet alleen inwoners van Haarle, maar ook inwoners van Luttenberg. Daarnaast werd er flinke kritiek geuit op de communicatie van Haarle Energie Neutraal. De conclusie: ‘geen correct uitgevoerd democratisch proces’. Ook bevatte de brief een uitnodiging aan Haarle Energie Neutraal om samen om tafel te gaan. En dat gebeurde afgelopen donderdag.

‘Buitengewoon nuttig’

En met succes. De meeste mist is uit de lucht. “Een buitengewoon nuttig gesprek”, stelt Ter Kuile dan ook. “We hebben goed en rustig met elkaar gepraat, de tijd genomen en er is nu meer begrip voor elkaar.” “We zijn tevreden in die zin dat we nu meer zeggenschap krijgen”, stelt Koll. “Er zijn een aantal aannames geslecht en we weten elkaar beter te vinden. Het mooie is ook dat we zo meer inbreng hebben, dan door er vanaf de buitenkant tegenaan te trappen. Ja, we hebben best wel met Haarle Energie Neutraal in de clinch gelegen en dat zal allemaal even moeten zakken, maar ik ben blij dat we nu samenwerken.” Hij benadrukt wel dat hij van mening is dat de communicatie beter moet. “Kijk, de mensen uit Luttenberg die ook hun handtekening onder brief hebben gezet, krijgen net zoveel last van eventuele windmolens als wij. Voor ons is de gemeentegrens in die zin geen grens. Zij worden echter niet geraadpleegd. En zo gaat het om meer gebieden. Er zijn zoekgebieden waar windturbines van honderd meter kunnen komen, al dan niet in combinatie met zonnevelden. De omwonenden daar moeten duidelijker worden geïnformeerd. En dan niet alleen de omwonenden uit de gemeente Hellendoorn, maar alle inwoners rondom dat zoekgebied. Die communicatie moet beter. Het probleem is dat mensen pas actief worden als plannen concreet worden. Dan pas komen ze in actie. Ik vind dus dat er iets schort aan de informatievoorziening.”

Juridisch

Ter Kuile benadrukt dat ook aanwonenden uit omliggende gemeenten, mocht het tot daadwerkelijke projecten komen, een stem zullen krijgen. “Op dit moment heeft de gemeente Hellendoorn onze hulp verzocht om de bevolking een voorkeur te laten uitspreken. Daarin is deze gemeente uniek in Overijssel. Wij ondersteunen als Haarle Energie Neutraal slechts het verzoek van de gemeente. Daarom kunnen nu alleen inwoners van Hellendoorn reageren. We kunnen niet veel anders dan de gemeentelijke grenzen hanteren. Wij koppelen de resultaten terug naar de gemeente. Daarmee is onze rol dan vooralsnog uitgespeeld. Stel dat er concrete plannen uit voortvloeien, dan krijg je een tweede traject. In die projectfase kunnen alle betrokkenen, dus ook die uit de andere gemeenten, zich er juridisch tegen verzetten. Wij zijn nu slechts bezig met het eerste informatie- en voorkeurstraject.”

Foto: Pixabay

Lees ook

Natuurmomenten: Een onverwachte afslag

Sjaak Bruggeman deelt met enige regelmaat zijn natuurmomenten met ons. En altijd is er wel …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.