‘Soms had ik geen zin om zoete broodjes te bakken’

Boek ‘Verhalen Gespot langs de Sallandse IJssel’ met 295 interviews van Hans van der Heijden

OLDENZAAL – Zijn interviewrubriek ‘Gespot’ in de Huis aan Huis Reklamix telt inmiddels zo’n 325 ‘afleveringen’, maar van routine was nooit sprake. “Elke keer voelde ik net als sommige cabaretiers een soort podiumangst”, vertelt schrijver Hans van der Heijden. “Dat je vlak voor een show zoiets denkt als: ‘Ik wil niet’, maar op het moment dat de gordijnen opengaan er staat.”Al sinds 2012 trekt Hans door de gemeente Olst-Wijhe en het aangrenzende buitengebied van de gemeenten Deventer, Raalte en Zwolle om gewone en minder gewone inwoners van de Sallandse IJsselstreek te interviewen. Wat houdt hen bezig? Het grootste deel van die interviews, 295 om precies te zijn, is nu gebundeld in het boek ‘Verhalen Gespot langs de Sallandse IJssel’. Van burgemeester tot bijstandsmoeder, van boer tot schoonmaakster, van ‘ingezonden brievenschrijver’ tot visueel gehandicapte; iedereen heeft een verhaal. En naar dat verhaal besloot Hans in 2012 op zoek te gaan. “Ik had eerder een goedlopend reclamebedrijf in Deventer, maar toen een grote opdrachtgever weg viel, moest ik op zoek naar nieuwe inkomsten. Op dat moment woonde ik nog in Deventer; inmiddels ben ik weer terugverhuisd naar Oldenzaal, waar ik ben opgegroeid. Ik wandelde al veel in het buitengebied van Olst-Wijhe, dus kende ik de regio al aardig goed. Toen besloot ik naar de drukker van de Huis aan Huis Reklamix te stappen met de vraag of ik wat voor hen kon betekenen. En dat kon. Ik wilde iets vasts; een rubriek waar mensen telkens weer naartoe zouden bladeren. En dat werd ‘Gespot’. Een beetje in navolging van een programma als ‘Man Bijt Hond’. En dat bleek te werken. Gaandeweg werden de verhalen steeds persoonlijker. Ik heb een goed luisterend oor. Al snel kreeg ik telefoontjes; mensen die een naam voor me hadden en er ontstond zelfs een wachtlijst.”
Interviewervaring had hij vooraf helemaal niet. “In het begin telde zo’n verhaal vierhonderd woorden, daarna werd het meer. Al doende werden mijn teksten en mijn interviewtechniek steeds beter. Ik las ook ontzettend veel kranten om te kijken hoe anderen het aanpakten. De bekende journalist Coen Verbraak is mijn grote voorbeeld. Het lukte me na verloop van tijd ook steeds beter om mensen te prikkelen. Dat ze me soms zeiden: ‘Ik wilde je het eigenlijk helemaal niet vertellen, maar ik doe het toch…’ En dat het dan, als ze het hadden gelezen ook mocht blijven staan. Dat ik pas op mijn 60-ste ontdekte dat ik daar talent voor had; heel leuk.”

Goed nieuws show

Nou heeft het eerder genoemde programma ‘Man Bijt Hond’ vaak een ironisch spottende ondertoon, maar Hans is daar altijd een beetje van weggebleven. “Het is human interest; de goed nieuws show. Ik heb de mensen die ik interviewde nooit in de maling genomen. Maar licht prikkelen kon wel. Soms had ik gewoon geen zin om zoete broodjes te bakken en dat deed ik dan ook niet. Ik ben geen voorstander van slijmverhalen. Mensen zijn soms tegenstrijdig en ik vind het leuk om hen dan wat te prikkelen. Zo was er een brievenschrijver uit Wijhe. Hij stond bekend om zijn scherpe pen. ‘Moet je niet doen’, vonden sommigen. Maar dat prikkelde mij juist. Het bleek een heel zachtaardige man. Vaak schreef hij over houtkachels. Fijnstof. Daar protesteerde hij tegen. Maar ik zat bij hem in de woonkamer en toen stak zijn vrouw een dikke sigaar aan. Het bleek dat ze daar beiden wel liefhebber van waren. Ik vond het leuk om dat op te schrijven. Ik laat al mijn verhalen altijd voor die tijd lezen en hij kon er prima om lachen. Het is een beetje prikkelen op een vriendelijke manier.”

Toneelvereniging

De insteek: zo divers mogelijk. “Van jong tot oud, van arm tot rijk, van hoog tot laag opgeleid. En dan ook mensen uit al die zestien dorpen en buurtschappen waarop de Huis aan Huis Reklamix zich richt. Zo wilde ik bijvoorbeeld ook een keer naar Windesheim. Maar ja, die plaats is niet zo groot; vind je daar wel een geschikt persoon? Dus ik er onaangekondigd naartoe. Bleek net de plaatselijke toneelvereniging bezig te zijn met de voorbereidingen voor de jaarlijkse uitvoering. Ik kon wel met de woordvoerster spreken. Ik viel echt met de neus in de boter.”
Hij heeft niet al zijn interviews in de bundel opgenomen. “Het was een hell of a job om iedereen die in al die jaren had meegewerkt te bereiken. We wilden wel toestemming krijgen. Ik had lang niet van iedereen de adresgegevens, dus daar moest ik achteraan. Een aantal wilde niet meewerken, sommigen bleken te zijn verhuisd en een aantal kon ik niet te pakken krijgen.”

Au-pair

Als we hem vragen welke interviews er voor hem persoonlijk uitspringen, vallen er meteen twee namen. “Ik had een heel leuk gesprek met Hein Temmink uit Broekland. Die man is op zijn 65-ste, vlak na zijn pensioen, blind geworden. Hij stond zo ongelooflijk optimistisch in het leven. Een verschrikkelijk aardige man die de kunst van de moderne hulpmiddelen heel snel onder de knie had gekregen. En ik moet ook meteen denken aan Marianne van den Berg uit Wijhe. Een wijkverpleegkundige; een heel lieve vrouw. Zij had een heel avontuurlijk leven geleid, zo bleek. Gewerkt op een kibboets in Israël; au-pair geweest in Engeland; in een ziekenhuis in Zwitserland gewerkt en ook in Oeganda en Noord Amerika. Aan dat verhaal heb ik ook twee Gespots gewijd. Niemand bleek haar geschiedenis te kennen. Zij vond het heel fijn om een podium te krijgen om haar verhaal te doen.”

‘Verhalen Gespot langs de Sallandse IJssel’ telt ruim 350 pagina’s en is in fullcolour gedrukt. De verhalen zijn ingedeeld op basis van thema’s: bedrijven, beroepen, bijzondere verhalen, hobby, kunst en cultuur, levensverhalen, natuur, vrijwilligers en sport. Het boek kost 24,50 euro en is verkrijgbaar bij Praamstra in Deventer, Primera in Raalte, Waanders in Zwolle, Korten in Olst, Schippers in Wijhe en via de website van de uitgever dejongebeth.nl.

Foto: Jan Amse