Home / Sallandcentraal / ‘Dit moest gebeuren om het geloof veilig te stellen’

‘Dit moest gebeuren om het geloof veilig te stellen’

Jan Koenjer van projectgroep parochie H. Kruis over komende sluiting van de kerken

RAALTE – “De kerkgebouwen hebben een bredere functie dan alleen een religieuze. Dat merkten we altijd wel in de Actie Kerkbalans. Je zei het net zelf ook al: als je naar huis rijdt, rijd je naar die toren toe.” Jan Koenjer, lid van de projectgroep van Parochie H. Kruis die zich over de toekomst van de katholieke kerk in Salland heeft gebogen, weet dat er ingrijpende beslissingen zijn gemaakt. Anderhalve week geleden kondigde de projectgroep aan dat de Pauluskerk in Raalte en de kerken in Broekland, Haarle, Heeten, Luttenberg, Mariënheem, Nieuw Heeten en Holten in de komende vijf jaar hun deuren zullen sluiten. De basiliek van de H. Kruisverheffing wordt de centrale parochiekerk.

Koenjer laat weten dat het proces om de Pauluskerk aan de eredienst te onttrekken (het stopzetten van de liturgische functie) binnenkort begint. In overleg met de betreffende geloofsgemeenschap. Maar hij zegt ook verzoeken te hebben gekregen van andere locaties om daar snel te beginnen omdat de nood er hoog is. Wel hecht Koenjer eraan meteen duidelijk te maken dat de sluiting van de kerken niet betekent dat de kerk uit die gemeenschappen verdwijnt. “Ik zeg het heel nadrukkelijk: het was voor ons niet meer mogelijk om al die gebouwen in stand te houden, maar we blijven pastoraal aanwezig. Daartoe bestaan meerdere ideeën. Elke maand een viering in de gemeenschap met naderhand koffie en speciale momenten waar we bij zijn. En ook avondwakes kunnen gewoon in de gemeenschappen blijven. Misschien zo meteen niet meer in de kerk, maar daar zijn ook andere locaties voor mogelijk, denk bijvoorbeeld aan dorpshuizen.”
Maar wat op termijn te doen met de gebouwen? Dat is nog lang niet duidelijk. Koenjer schetst een aantal mogelijke denkrichtingen die de projectgroep in samenwerking met de betreffende (geloofs)gemeenschappen verder wil uitwerken. “We zullen een goede herbestemming moeten vinden. Maar dan wel passend binnen de kaders die daarbij vanuit het bisdom gesteld zijn. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat er plaatselijk een stichting wordt opgericht die in combinatie met commerciële partijen het kerkgebouw koopt. Zodat dat onderdak kan blijven bieden aan plaatselijke activiteiten. Misschien met een wat chiquere horecafunctie, een restaurant, of iets cultureels erbij. Op andere plekken zijn kerken herontwikkeld als appartementengebouwen.” Hij geeft eerlijk toe dat het hele komende proces hem wel wat zorgen baart. Want gaat het overal wel lukken om alle kerkgebouwen te behouden voor de gemeenschappen? Gaan er op termijn kerken tegen de vlakte? Koenjer sluit het niet uit. “Want dit besluit zal ook gevolgen hebben voor de opbrengst van de actie Kerkbalans. We hopen daarom ook de plaatselijke gemeenschappen te mobiliseren om mee te denken. We zien daarbij ook wel een rol weggelegd voor de PB’s.”

Emotioneel

Volgens Koenjer vallen de reacties vanuit de gemeenschappen tot nu toe wat heftigheid betreft nog wel mee. “Het was voor veel mensen natuurlijk emotioneel nieuws. Vooral voor veel oudere gelovigen. Die hebben hun hele leven lief en leed gedeeld in de kerken. Van doop tot afscheid. Als zo’n kerkgebouw dan verdwijnt, roept dat reacties op. Het zal sommige ouderen ook pijn hebben gedaan; het kerkgebouw niet meer als middelpunt van hun leven. Ons besluit hebben we op 2 juli gedeeld met de coördinatoren van de plaatselijke gemeenschappen. Daar ga je als bestuur met lood in de schoenen naartoe. Hoe zal men reageren? Maar het algemene gevoel dat heerste, was dat het geen verrassing was. Velen zagen het al aankomen. Ik wil het geen gelatenheid noemen, maar er was wel begrip en acceptatie en ook waardering voor het proces. Dit moest tenslotte ook gebeuren om het geloof in Salland veilig te stellen.”

Ontkerkelijking

Want dat de ontkerkelijking ook in Salland flink aan het toeslaan was, was iedereen duidelijk. Koenjer ziet het in zijn omgeving. “Het is de laatste vijftien jaar heel hard gegaan. Ik ben 67 en zag mijn eigen leeftijdsgroep steeds minder vaak in de kerk. Mensen die tien, vijftien jaar geleden nog wel gingen. Je ziet het overal. Is het wel financieel haalbaar om op meerdere locaties diensten te houden voor veertig mensen? Je ziet ondertussen kerkkoren die sterk verouderen en steeds kleiner worden en dat het lastiger wordt om bestuursfuncties in te vullen en vrijwilligers te vinden. We hebben een pastoraal team van zeven personen: Ronald Cornelissen, Marc Brinkhuis, Gé Nijland, Lonneke Gunnink- van den Berg, Gauthier de Bekker, Clazien Broekhoff en Evelien Reeuwijk. Maar die doen niet alleen het pastorale werk in onze parochie, maar ook dat in de Lebuinusparochie in Deventer. Het zijn ook nog eens geen fulltimers. De projectgroep die zich over de toekomst buigt, daarin zitten naast mij ook Evelien Reeuwijk, Marc Brinkhuis, Joop Velderman en Bernadet Albers, is ruim een jaar geleden opgericht, maar het denkproces is al heel wat eerder begonnen. Ja, natuurlijk is het mooier om te helpen om iets op te bouwen, dan dit proces van afbouw, maar ik zie het niet alleen maar als afbraak. We hebben keuzes moeten maken om op een goede manier een vitale geloofsgemeenschap overeind te houden.”

Corona

Koenjer benadrukt dat hij echt wel bezorgde telefoontjes heeft gehad naar aanleiding van het nieuws, maar denkt ook dat het coronavirus min of meer al gezorgd heeft voor een stukje mentale voorbereiding. “Maanden hebben de kerken dicht gezeten. De mensen konden al een beetje ervaren hoe het zal zijn. Ik denk dat dat de acceptatie heeft versneld. Maar het geeft ook hoop dat we in de coronatijd ook mooie nieuwe dingen hebben zien ontstaan. Kerken die zelf elke ochtend een gebedsmomentje verzorgden. Bijvoorbeeld via de radio. Zo is er in elke locatie wel iets gebeurd. In die zin ben ik ook niet bang dat de sluiting van de kerken betekent dat het geloof dood zal bloeden. Nogmaals, we blijven present en er zal overal ook wel weer iets moois ontstaan zonder het gebouw.”

Op de foto de leden van de projectgroep, van links naar rechts: Jan Koenjer (secretaris parochiebestuur), Bernadet Albers (extern projectleider), Marc Brinkhuis (lid van het pastoraal team) en Evelien Reeuwijk (lid pastoraal team). Joop Velderman was in verband met vakantie verhinderd.

Lees ook

Lauk: Alfabetisch prikken

Ik heb het wel gehad met die mensen die op Facebook rondbazuinen dat zij niet …

One comment

  1. Waarom niet de Pauluskerk aanhouden en de Kruisverheffing een algemene functie geven? De Pauluskerk is een veel efficiënter gebouw en beter bereikbaar. De Kruisverheffing kan dat als monument altijd voor speciale gelegenheden worden gebruikt afhankelijk van een andere bestemming.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.