Home / Sallandcentraal / Lauk: Emoties

Lauk: Emoties

Ook 75 jaar later kunnen de emoties over de oorlog hoog oplopen. Afgelopen weken gebeurde dat rond Jan Willem Haye. Deze Heinoër kreeg in mei 1943 in een lokaal café ruzie met de Zwolse NSB’er Koopman en vermoordde (samen met een kameraad) kort daarna de Zwollenaar buiten het dorp. Daarvoor werd hij opgepakt en veroordeeld tot de doodstraf.

De Olster Historicus Ewout van der Horst onderzocht het en publiceert er een boek over. Hij concludeert dat het geen verzetsdaad was maar een moord na een uit de hand gelopen caféruzie. De immer actieve Heinose RTV-Oostverslaggever Ties van der Heide besteedde er ruim aandacht aan, gevolgd door de Stentor. Met prikkelende koppen als ‘Herdenkt Heino een oorlogsmisdadiger?’

De naam van Haye (samen met twee jongere broers die anderhalf jaar later werden gefusilleerd na de vondst van een wapenopslagplaats) staat op een plaquette in de Heinose Nicolaaskerk. De conclusie van de historicus viel rauw op het dak van Flip Jonkman uit Heino en Kees Huls uit Raalte die boos reageerden. Waarna anderen zich er digitaal mee gingen bemoeien, inclusief iemand (gelukkig niet uit Salland) die Ewout voor ‘pisnicht’ uitschold.

Flip, die alle hulde verdient voor zijn inzet voor het monument voor vier in de laatste oorlogsdagen gesneuvelde Canadezen, en Kees stellen dat het volgens de huidige regels misschien moord was, maar dat in de bezettingstijd andere normen golden. Toen stond een ruzie met een waarschijnlijk door de Duitsers gesteunde NSB’er garant voor grote gevaren en risico’s.

Ik neig zelf naar het standpunt van Flip en Kees en heb daar nog een ander argument voor. Haye werd in 1943 ter dood veroordeeld. In 1942 werd het Raalter keuterboertje Anton Klunder voor de moord op een voedselcontroleur tot vier jaar cel veroordeeld, zo is te lezen in het boeiende boek ‘Vergeten moord? In Raalte’ van Raaltenaar Jan Leenhouts. Die vier jaar de cel in kwam er pas na aandringen vanuit Den Haag dat een voorbeeld wilde stellen. In eerste instantie was het vonnis in Zwolle maar twee jaar. Dat maakt duidelijk dat de moord op een NSB’er door de Nederlandse rechters (onder controle van de Duitse bezetters) veel zwaarder werd gestraft dan die op een Nederlandse ambtenaar.

Waarschijnlijk was de actie van Haye inderdaad geen klassieke verzetsdaad, wat dat dan ook moge zijn, maar wel uit te leggen tegen die achtergrond van (doods)angst voor de bezetters. Wat dat betreft maken we dat nu weer (een beetje) mee; door de bijzondere situatie veranderen er opeens een heleboel regels.
Het is alleen jammer dat zo’n emotionele digitale discussie niets oplost of duidelijk maakt. Hopelijk is er straks tijd en ruimte voor een open discussieavond met in ieder geval Flip, Kees en Ewout. Burgemeester Dadema wil vast de neutrale gespreksleider zijn en Ties legt het vast voor RTV Oost. Ook na 75 jaar kun je leren van toen.

Lees ook

Mooie opbrengst Lionsclub Raalte voor Strijd van Salland

RAALTE – Lionsclub Raalte heeft 14.370 euro overhandigd aan de Strijd van Salland. De serviceclub …

One comment

  1. Barend Maaskant

    Jammer dat er zo vaak gekeken wordt door de bril van nu in plaats van de bril van toen en ook dat er niet meer Flippen en Kezen zijn.
    Het geeft me soms het idee dat er in Nederland nog heel veel dominees rondlopen die een ander beroep hebben gekozen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.