Home / Sallandcentraal / Speciaal boek en bijzonder gedenkteken

Speciaal boek en bijzonder gedenkteken

Na 75 jaar aandacht voor fatale treinbeschieting Mariënheem

MARIËNHEEM – Het gebeurde op 25 februari 1945 bij Mariënheem. Een trein afgeladen vol met 1.500 evacués die vanuit Roermond, midden in de frontlinie, naar het relatief veilige Friesland werden vervoerd, werd door Canadese en Franse vliegtuigen beschoten. Vier doden en tachtig gewonden vielen er. Het maakte diepe indruk op de inwoners van het nog jonge Sallandse dorp. Een nieuw boek met verhalen van slachtoffers en inwoners en de onthulling van een bijzonder monument staan centraal tijdens de herdenking en viering van 75 jaar bevrijding in Mariënheem.

‘Ein waek te laat’ komt op het gedenkteken (dat op Goede Vrijdag 10 april wordt onthuld) te staan. Die Limburgse zin verwijst naar het feit dat Roermond een week nadat de 1500 inwoners gedwongen werden geëvacueerd, bevrijd werd door de oprukkende Geallieerden. “De dood van deze vier onschuldigen, Leonard Luissen, 42 jaar, Jacomie Sliepen, 71 jaar, Jacobus Jansen, 7 jaar, en Willem Bakker, 17 jaar, kun je een echte tragedie noemen”, zo weet Gerard Achterhoek.

Samen met onder meer Fons Bruggeman, Gé Reimert, Jos Alferink, Jan Koenjer en Martin Hutten is hij al sinds mei vorig jaar in het Omnihuus namens de gelijknamige historische vereniging druk bezig met de voorbereiding voor het boek, het gedenkteken en de andere activiteiten van donderdag 9 april tot en met maandag 13 april in en rond Mariënheem. Het nog jonge dorp, waar de kerk en school nog maar een paar jaar eerder waren gebouwd (“Helaas aan de verkeerde kant van de weg”) was de eerste oorlogsjaren relatief ongeschonden doorgekomen ondanks de ligging aan de doorgaande route Twente-Zwolle. Controleurs hielden in de gaten waar geslacht werd en er werd geprobeerd om die controles te omzeilen, zo kunnen die jaren het best omschreven worden. Eind 1944 veranderde dat. Mensen uit het Westen bereikten op hun hongertochten ook dit Sallandse dorp.

‘Toeval’

Op 25 februari 1945 sloeg het noodlot echt toe. Dat de trein met Limburgse evacués (waarschijnlijk vanuit het deels bevrijde Limburg via Duitsland en Enschede op weg naar Zwolle) juist bij Mariënheem werd beschoten is vrijwel zeker toeval. In die periode van de oorlog beschoten de Geallieerde jagers alle treinen en ander verkeer in de (vaak juiste) veronderstelling dat het om Duitse troepentransporten ging. Gewone treinen reden er niet of nauwelijks, onder meer door de treinstaking van enkele maanden eerder.

De luchtaanval bij Mariënheem (zowel beschietingen als bombardementen) moet een hele tijd geduurd hebben. “Er kwam hulp voor de vele gewonden uit de omliggende boerderijen en het dorp, maar ook uit Raalte. Als je nagaat hoe slecht de verbindingen toen waren, dan heb je het dus over een lange aanval. Zelfs toen moest er nog steeds dekking gezocht worden. De gewonden gingen naar ziekenhuizen in Raalte en Zwolle en de trein zelf reed na enkele dagen door”, zo vertelt Achterhoek die zowel in zijn eigen dorp als in Gemert, Roermond en Huissen ooggetuigen en nabestaanden heeft bezocht. Heel veel aandacht aan deze tragedie, die wel een grote impact had op de bewoners, is er na de oorlog nooit geweest, al werd een aantal verhalen in het verleden wel vastgelegd. Een tastbare herinnering is er nooit gekomen.

Rails

Dat wordt nu dus dubbel en dwars goedgemaakt; het boek gaat niet de eerst geplande 240 pagina’s tellen, maar wordt zelfs zo’n kleine 400 pagina’s dik. “Nu er nog maar enkele ooggetuigen leven is het belangrijk om alles zo goed mogelijk vast te leggen.” De naam van het boek moet komende weken nog vastgesteld worden. Voor 20 euro kan iedereen het bestellen via e-mail (boek75jaarvrijheid@gmail.com) of met een kaartje naar het Omnihuus aan de Hellendoornseweg 23.

Het nieuwe gedenkteken wordt bijzonder door onder meer de medewerking van (huisarts in ruste en kunstenaar) Jan Smeekens uit Raalte. Net achter de St. Antoniusschool komt een kort stuk rails met daarbij een plaquette met de namen van de vier slachtoffers. Ook komt daar een symbolische kijker (in de vorm van een buis) die gericht is op de plek waar de aanval gebeurde. Een metersgroot frame, via die kijker te zien, komt langs de spoorbaan te staan. Na de Goede Vrijdagviering om 15.00 uur in de kerk is de onthulling die middag om 16.00 uur bij de school (die het gedenkteken ook zal adopteren en onderhouden).

Vrijheidsvuur

De presentatie van het boek is zondag 12 april. Eerst om 9.00 uur de kerkviering waarna om 11.00 uur het eerste exemplaar wordt aangeboden. Dat wordt om 12.00 uur afgesloten met een brunch (aanmelden via projecten@gmail.com) waarna ’s avonds om 8 uur het Paasvuur aan de Wissinkweg eenmalig wordt aangestoken als Vrijheidsvuur.

In het Omnihuus is van donderdag 9 april tot en met maandag 13 april een expositie over oorlog en bevrijding, terwijl zaterdag 11 april oude en historische legervoertuigen om 9 uur bij ’t As-Spel arriveren. Om tien uur die zaterdagmorgen rijden zij in colonne richting Haarle, Nieuw Heeten, Heeten, Raalte, Mariënheem en Luttenberg.

Meer info op www.marienheemonline.nl.

Foto: Een deel van de organisatoren van de bevrijdingsactiviteiten in Mariënheem; vlnr Gé Reimert, Jos Alferink, Jan Koenjer, Gerard Achterhoek, Fons Bruggeman en Martin Hutten.

Lees ook

Lauk: Alfabetisch prikken

Ik heb het wel gehad met die mensen die op Facebook rondbazuinen dat zij niet …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.