Home / Nieuws / De Heilige Kruisverheffing in Raalte: ‘Een herinnering aan de rooms-katholieke heropleving’

De Heilige Kruisverheffing in Raalte: ‘Een herinnering aan de rooms-katholieke heropleving’

RAALTE – Hoog torent de basiliek van de Heilige Kruisverheffing boven Raalte uit. De neogotische kerk uit 1892 herinnert aan de rooms-katholieke heropleving in de negentiende eeuw. Na ruim twee eeuwen van achterstelling ten opzichte van de gereformeerde kerk kregen de rooms-katholieken vanaf de Bataafs-Franse tijd volledige vrijheid van godsdienst terug. Maar het had heel wat voeten in de aarde voordat het dorp Raalte over een eigen parochiekerk kon beschikken.

Na de Reformatie was Raalte en omgeving grotendeels het oude geloof trouw gebleven. De rooms-katholieken kerkten in zogenaamde schuilkerken. Vrijwel elk buurtschap beschikte over een boerderij waar kerkdiensten gehouden werden. De inwoners uit het dorp Raalte gingen naar de schuilkerk op de Heemen, vlakbij Linderte, die in 1750 met toestemming van de drost van Salland gebouwd was.

Te klein en te duur

Toen in 1795 de Bataafse Republiek ontstond en de vrijheid van godsdienst werd afgekondigd, kwam de kwestie van het eigendom van de kerken op de agenda. De toenmalige pastoor van Raalte, aartspriester Nicolaas Pas, had geen belangstelling voor de oude kerk in het dorp: het gebouw was te klein voor het grote aantal gelovigen en aan overname van de slecht onderhouden kerk kleefden de nodige financiële consequenties. De pastoor vond dat de kerk op de Heemen gunstig was gelegen, middenin het statiegebied (parochie). Een andere overweging van pastoor Pas was het feit dat het dorp Raalte nogal wat herbergen en kroegen telde, die een slechte invloed konden hebben op de gelovigen. De rooms-katholieken van Raalte bleven vooralsnog aangewezen op de kerk op de Heemen.

Er volgde een ommekeer met de komst van pastoor F.A.J. Elling, die zich voorstander toonde van vestiging van de katholieke kerk in het dorp. De onverwachte doorbraak kwam op 8 december 1834, toen de kerk op de Heemen inclusief pastorie volledig afbrandde. Kort daarna werd in het dorp een schuur van de familie Jorink ingericht als noodkerk. De gemoederen van de parochianen raakten danig verhit over de keuze voor herbouw op de Heemen of nieuwbouw in Raalte. Men besloot tot nieuwbouw in het dorp op de zogeheten Bartelskamp. Tijdens de bouw van de kerk stortte een gedeelte ervan in, als gevolg van een zware storm op 29 november 1836, waarbij enkele bouwvakkers de dood vonden. Een jaar later, op 14 november 1837, werd het nieuwe kerkgebouw ingewijd.

Kathedraal van Salland

Ruim een halve eeuw later, in 1892, verrees op de plek van de oude kerk aan de Bartelskamp een nieuwe kerk, gebouwd door architect Alfred Tepe. Deze Kruisverheffingskerk, in de volksmond vanwege de grote afmetingen de ‘kathedraal van Salland’ genoemd, verkreeg ter gelegenheid van het eeuwfeest in 1992 van de paus de status van basiliek. Na de Tweede Wereldoorlog groeide het dorp Raalte in ras tempo. Nieuwe wijken verrezen en het aantal inwoners nam zodanig toe dat de ‘kathedraal van Salland’ te klein werd. In 1968 kwam aan de huidige Westdorplaan in Raalte de Pauluskerk tot stand.

De Historische Vereniging Raalte en Omstreken is opgericht om mensen bijeen te brengen die zich op een of andere manier actief bezig houden met de streekgeschiedenis in de ruimste zin van het woord, of daarvoor grote belangstelling hebben. Bezoek vrijblijvend de verenigingsavonden of de open zaterdagen. Lid worden? Stuur een mail naar secretariaat@raalte-historie.nl.

Hoog torent de basiliek van de Heilige Kruisverheffing boven Raalte uit. Op de voorgrond rechts het – inmiddels verdwenen – pand van de familie Roescher.

Lees ook

Carolien Jonkman: Luisteren

Steeds meer mensen luisteren naar zichzelf en zijn zich bewust van wat er in hun …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.