Home / Nieuws / ‘Haarle is echt trots op de berg’

‘Haarle is echt trots op de berg’

Nieuw boek Stichting Marke Haarle over relatie tussen inwoners van Haarle en de Haarlerberg

HAARLE – “Wat mij opviel, is dat er veel meer verbinding is tussen de Haarlerberg en Haarle dan ik dacht”, vertelt Els van der Meer-Bosman, een van de auteurs van het nieuwe boek ‘Haarle en de berg’. Samen met Henk Vloedgraven en Hennie Bouwhuis onderzocht ze daarin de rol die de berg speelt in de geschiedenis van Haarle. “Een Haarlenaar die we spraken, bleek een vogelaar te zijn. Dat wist ik echt niet. Een ander was jager. Was ik ook niet van op de hoogte. En zo zijn er veel meer voorbeelden”, legt ze uit. “En als je vroeger net verkering had, was het van: ‘Bu’j weer de berg in e’wès?’”, voegt Henk toe.

De historische vereniging van Haarle, Stichting Marke Haarle, heeft sinds ’97 meerdere boeken uitgebracht: ‘Haarles Hang naar Eigenheid’ (1997), ‘Oog van de Meester’ (2000), ‘Sprekend Haarle’ (2010), ‘Haarle in Oorlogstijd’ (2013) en ‘Haarle van Bezetting naar Vrijheid’ (2015). ‘Haarle en de berg’, dat komende vrijdag officieel wordt gepresenteerd, is een nieuwe toevoeging aan de geschiedschrijving van het dorp. Aan de hand van veertig verschillende thema’s/verhalen schetsen de auteurs een beeld van de relatie tussen Haarle en de berg. Van archeologie (de oudste sporen van bewoning dateren uit 5.300 voor Christus) tot de Palthetoren; van jachtverhalen tot het toeristisch belang van de berg. “En dat belang zal in de toekomst alleen maar groter worden”, vertelt Els. “De rol van de landbouw wordt kleiner, het toeristisch gebruik van de natuur neemt toe. Haarle is echt trots op de berg. Die vormt onze achtertuin. Je staat zo in het bos.”
Het idee voor het boek borrelde al langer bij Els en Hennie, allebei lid van Stichting Marke Haarle. “Wie aan Haarle denkt, denkt ook aan de berg”, verklaren de twee. Toen ze zich echter ook zeker wisten van de hulp van Henk (“Als gepensioneerde had hij eindelijk tijd”) belandden de plannen in een stroomversnelling. “We hebben diverse dorpsgenoten geïnterviewd”, vertelt Henk. “Kijk, mijn ouders hadden hier vroeger een café, Lierink. Ik kan me nog herinneren dat bosarbeiders in het café werden uitbetaald. Of er sollicitatiegesprekken moesten doen. De bosarbeiders hadden een sterke link met de horeca in Haarle. Niet alleen wat ons café betrof, maar ook Hotel de Haarlerberg.”

Volksaard

Ook is er aandacht voor het weer in Haarle. Dat wordt daar deels ook bepaald door de berg. Maar ook de volksaard van Haarle komt aan de orde. Een populaire theorie wil dat Haarlenaren extra mondig zijn omdat ze als enigen in de gemeente Hellendoorn aan de westelijke kant van de Sallandse Heuvelrug wonen en daarom altijd goed moesten opspreken om mee te komen in de (gemeentelijke) vaart der volkeren. De schrijvers vonden zelfs historische bronnen, die die theorie deels lijken te onderschrijven. “We hebben een verhaal opgeduikeld van een reiziger die rond 1600 1850 door Haarle kwam. Hij vond Haarlenaren lastig en kregelig. Maar is dat ook zo?” Nee, zo luidt het antwoord in het boek. “We hebben onder andere gesproken met Anne van der Meiden en Herman Hannink. Herman concludeert dat er van een andere volksaard geen sprake kan zijn omdat Haarle niet geïsoleerd ligt. Zoiets kan wel, maar dan moet er volgens hem sprake zijn van ‘ondoorwaadbare gebieden’. En die hebben we niet. Kijk, we weten dat het sentiment van de eigenwijze droadnagels bestaat, maar neem bijvoorbeeld de veiligheid bij de oversteken van de N35. Als dat in andere dorpen aan de orde was, waren ze daar ook echt wel in opstand gekomen.”

Spoken

Verder hoorden de schrijvers een griezelig verhaal over de berg van een boswachter. Die vertelde over een echtpaar, wichelroedelopers, die op de berg potscherven met botten hadden gevonden. Die vondsten namen ze mee naar huis, waarna het volgens het echtpaar bij hen was begonnen te spoken. “Ze meldden zich daarna bij de boswachter. Ze wilden de scherven met botten terugbrengen naar de plek waar ze die gevonden hadden. De boswachter geloofde er niet zoveel van. Maar hij beloofde hen te helpen. Samen gingen ze op zoek naar de plek. En hoe dichter ze bij kwamen, hoe harder de pendel op hol sloeg. Uiteindelijk vonden ze ook het gat, waar de scherven hadden gelegen. Daar hadden ze alles weer in de grond begraven. Het moet er allemaal nog steeds liggen!”
Hennie: “Het verhaal over de koude oorlog vond ik ook bijzonder. In die jaren werden vrijwilligers getraind om Russische vliegtuigen te herkennen. Ze zaten overal op hoge gebouwen vliegtuigen te spotten. Of, zoals hier, op het hoogste punt van de heuvelrug, de Grote Koningsbelt. Overal gaf het leger diapresentaties over de herkenpunten van de Russische vliegtuigen. We hebben bijvoorbeeld nog een foto van meester August Weijkamp, die bij een oefening een signalement van een vliegtuig doorbelt. Van 1954 tot 1964 is hij vrijwilliger geweest.”

Palthe

Henk: “Wat ik ook interessant vond, waren de verhalen die we hoorden over de Palthetoren. Daar kwam je niet. Dat geldt nog steeds. Het is een soort respect voor die plek en haar bewoners. Aan de andere kant waren er ook wel kritische geluiden te horen over de familie Palthe. Niet iedereen was het altijd met hen eens. Maar ja: ‘ze waren hoger dan ons’, kregen we te horen. Wij hebben echter volledige medewerking van de bewoners van de toren gekregen bij het verstrekken van informatie. Ook heeft een van hen een eigen verhaal geschreven.”

Haarle en de Berg kost 20 euro en is vanaf zaterdag 17 november verkrijgbaar bij Stichting Marke Haarle, Spar Slettenhaar, Tank- en Cadeaushop Spijkerman en de Bruna’s in Raalte en Nijverdal. Het boek is 175 pagina’s dik en voorzien van ruim tweehonderd foto’s.

Lees ook

‘Gemeentelijke inzet energietransitie belangrijk’

Vragenronde TiPsalland: van het gas af verdeelt de meningen; ‘voor veel burgers te duur’ REGIO …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.