Home / archiefcentraal / boek over 700 jarig bestaan van eigengereid luttenberg

boek over 700 jarig bestaan van eigengereid luttenberg

Foto: Michel Velderman

En even voor de duidelijkheid: het gaat hier om oud-Luttenberger Herman ‘van de Snieder’ Holtmaat en niet om zijn naamgenoot, de ook zeer actieve Herman ‘van Striepert’ Holtmaat. Samen met zeven medeauteurs verzorgden zij de inhoud van het boek ‘Leven rondom de berg; Geschiedenis van Luttenbergers’. Het boek wordt uitgegeven in het kader van de viering van het 700-jarig bestaan van Luttenberg.

Zaterdag 30 juni nemen burgemeester Martijn Dadema en kardinaal Wim Eijk van het aartsbisdom Utrecht de eerste twee exemplaren in ontvangst in Elckerlyc. “Want met de bisschop van Utrecht begon het allemaal”, zo vult Jenneke van Doesburg, voorzitter van Stichting Luttenberg 700 jaar, die dit jaar een hele serie festiviteiten organiseert rond dit jubileum, aan. Alles is gebaseerd op een oorkonde uit 1318 die door Hennie Vrielink in de bisschoppelijke archieven in Utrecht gevonden is. “Die bisschop was toen de bezitter van de gronden hier. De adellijke familie Wisch uit het Achterhoekse stadje Terborg ruilt in die oorkonde gronden die zij van de bisschop in leen heeft met gronden elders. Luttenberg wordt dan voor de eerste keer schriftelijk zo genoemd.”

Dat oude Luttenberg met misschien een paar honderd inwoners is natuurlijk niet te vergelijken met het huidige kerkdorp, zo weten Riet en Herman en hun medeauteurs heel goed. “Al is het mooi om te zien dat sommige namen van oude boerenerven zoals Norp, de Hof van Luttenberg, Oosterbroek en de Brunsel nog steeds bestaan,” zo constateert Herman, 70 jaar, en ooit op de lagere school klasgenoot van Riet. “In het boek wordt niet alleen de geschiedenis van de afgelopen 700 jaar beschreven, maar ook de prehistorie. Er zijn uit die tijd bijzondere vondsten gedaan, beschreven door wetenschappers. Maar ook is er aandacht voor de ramp met de V2 op 4 december 1944 waarbij negentien dodelijke slachtoffers vielen.”

Eigengereidheid
In hoeverre is de geschiedenis van Luttenberg eigenlijk vergelijkbaar met die van andere dorpen in Salland? “Ze waren hier niet arm”, begint Herman. “Ze konden zichzelf goed redden doordat ze veel zelf verbouwden en hun eigen brood bakten; er was hier relatief goede landbouwgrond. Natuurlijk, in onze ogen was het vroeger een armoedig zootje, net als overal. Wat Luttenberg bijzonder maakte, was de toch wat geïsoleerde ligging. De mensen moesten echt zichzelf redden, dat leverde een bepaalde vorm van eigengereidheid op. Dat moest ook in die oude en vaak barre tijden. Of als boeren uit Raalte of Hellendoorn de gronden hier wilden gebruiken voor hun vee.” “Daardoor kwamen Luttenbergers meer voor elkaar op dan in andere dorpen. Nog steeds trouwens”, vult Riet aan. “We hebben hier zeker een bepaalde onafhankelijkheid, Luttenbergers doen het zelf, ook als het om organiseren gaat”, zo weet Jenneke, ze kwam 35 jaar geleden vanuit de Achterhoek naar Luttenberg, inmiddels uit ervaring.

Esmoreit
Het boek met zo’n 230 pagina’s (“We hebben flink moeten schrappen, zoveel leuk materiaal was er”) is veel meer dan een opsomming van historische data en feiten. Zo werden kringgesprekken met zowel oudere inwoners als met de beide groepen 7 gevoerd (inmiddels groep 8) van basisschool Esmoreit. Riet: “Want kinderen zijn de toekomst van ons dorp. Die gesprekken begonnen steeds met de hier zo bekende vraag; Woar bin-ie er ene van? Daarna ging het over wat zij wisten van Luttenberg vroeger. Dan hoor je een leerling zeggen dat Luttenberg op de plek van de huidige Boerschop begonnen is. Een ander jochie vertelde dat zijn oma nog wist hoe ze direct van de school af moest toen die begin vorig eeuw van openbaar naar katholiek ging. En dat twee protestantse meesters ook meteen weg moesten. Over dat soort bijzondere verhalen van vroeger wordt dus thuis wel degelijk gesproken.”

Bijnamen
Ook bij de ouderensoos werden mooie gesprekken gevoerd. “Met mensen van 90 jaar of ouder. Dat ontdek je steeds weer dat hier zoveel geschiedenis zit. En ben je blij dat het nu opgeschreven en vastgelegd is.”

In een ander hoofdstuk werden drie verschillende groepen dezelfde vragen voorgelegd; mensen die nieuw naar Luttenberg kwamen, mensen die er zijn weggetrokken en mensen die altijd bleven. “Ook dan begonnen we met de bekende vraag; Woar bin ie er ene van? En daarna vroegen we onder meer Theo Ibes en Henri Brookson hoe ze het dorp Luttenberg zouden typeren”, zo vertelt Herman.
Hoe zit het trouwens met die bijnamen? “We schatten dat er nog steeds meer dan honderd zijn, al neemt het misschien bij de jeugd en jongeren iets af. Niet iedereen heeft daar nog behoefte aan”, zo denken de beide auteurs.

Trots
Zijn ze eigenlijk tevreden over het resultaat? “Zeer, zeer tevreden, dat menen we echt. Het wordt een prachtige uitgave, echt een hebbeding voor iedereen. Met heel mooie foto’s, zowel oude als nieuwe, in zwartwit en kleur. Daar was soms wat speurwerk voor nodig, maar sommige dorpsgenoten hebben echt complete verzamelingen foto’s en knipsels thuis. De mooiste foto? Die van een boer, Wolger, de bijnaam van de familie Groote Schaarsberg, die rond 1900 trots en tevreden voor zijn boerderij staat. Luttenberg heeft heel lang vooral pachtboeren gehad die dus pacht moesten betalen aan rijke grondeigenaren, meestal adellijke families. Of aan de gemeente Raalte die een te hoge grondbelasting vroeg voor arme heidegronden. Daar zijn destijds felle protesten over geweest, die ruzie ging door tot het provinciebestuur in Zwolle. Pas in de 18-de en 19-de eeuw konden die boeren hun pachtboerderijen kopen. De trots daarover zie je op deze foto.”

Het boek ‘Leven rondom de berg; geschiedenis van Luttenbergers’ kost in de voorinschrijving tot 30 mei 24,95 euro en vanaf 1 juni 29,95 euro. Intekenen kan via www.parelvansalland.nl

De presentatie is zaterdag 30 juni, maar belangstellenden zijn ook welkom op speciale avonden (16 mei bij Spoolder en 30 mei bij het Oostenbroek) waarbij (delen van) het boek besproken worden en lezingen worden gehouden over thema’s die ook in het boek terug 

Lees ook

Werkzaamheden N340: Kwekerij Onderdijk stelt uit frustratie groene ontheffingskaart beschikbaar

DALFSEN – Kwekerij Onderdijk in Dalfsen heeft in verband met de komende werkzaamheden aan de …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.