Home / archiefcentraal / woekering zuiderlingen is onze eigen schuld

woekering zuiderlingen is onze eigen schuld

Nijlganzen zijn van die grote eenden met donkere randen om de ogen. Al die exotische beesten en planten zijn hartstikke mooi om te zien, maar met die exotische planten, dieren en andere organismen komen ook problemen mee het land in. Dit zijn zowel economische als ecologische en volksgezondheidsproblemen. En wat blijkt? We hebben het aan onszelf te danken.

Eikenprocessierups

Als we het hebben over de eikenprocessierups, kunnen we niet ontkennen dat het diertje wel degelijk van warmte houdt. Leen Moraal, entomoloog van Alterra in Wageningen vertelt: ‘‘Dit kun je zien aan het feit dat de rups bijna niet in het bos voorkomt, maar juist op eikenbomen langs fietspaden en dergelijke. Deze staan namelijk een stukje verder uit elkaar en de rupsen zitten vooral op de zuidkant van de boom omdat het daar lekker warm is. Het asfalt van de wegen geeft ook nog eens warmte af’’. Die eikenbomen plaatsen we dus ook langs fietspaden en die fietspaden gaan door ons leefgebied. We zorgen er dus zelf voor dat we last van die beestjes hebben.

Klimaatverandering speelt ook een belangrijke rol. Uit KNMI-statistieken blijkt dat de winters de laatste decennia warmer en natter zijn geworden. Moraal: ‘‘Door dit type winters krijgen bacteriën en schimmels meer kans zich te ontwikkelen. Deze tasten vooral insectensoorten aan, die als pop of larve overwinteren, maar eitjes niet. Die zitten namelijk hoog en droog in de bomen’’. De eikenprocessierups profiteert ook van de hogere temperaturen in de lente en de zomer.

Zelf uitzetten

Naast de eikenprocessierups zijn er zo’n 1200 exotische soorten Nederland binnengedrongen. Dit zijn soorten, die van een ander werelddeel komen. Zo vind je als je bijvoorbeeld in de bergingsvijvers van Raalte gaat vissen misschien wel een Zonnebaars. Rob Leuven, van het Nederlands Expertise Centrum voor Exoten aan de Radboud Universiteit Nijmegen: ‘‘Deze vis heeft een prachtig kleurenpallet. Hij is een beetje rood, blauw en violet’’. Drie keer raden hoe het komt dat deze vissen in het Nederlandse watersysteem terecht zijn gekomen. Leuven: ‘‘De vissen komen oorspronkelijk uit Noord-Amerika en worden in Nederland veel in aquaria en vijvers gehouden. Omdat ze zich snel vermenigvuldigen, worden de vijvers te vol. Mensen zetten de vissen dan vaak uit, vaak met de beste bedoelingen’’. De vis eet vervolgens alles weg wat voor zijn neus komt en dat zorgt voor de bedreiging van inheemse soorten.

Als je meer informatie wilt over andere exotische insecten of plagen, kijk dan op www.insectenweb.nl, de site van Leen Moraal. Hier kun je je ook opgeven als waarnemer van insectenplagen.

Problemen met Zuiderlingen

Uit de vijvers van Nederlanders komen ook exotische planten. Zo heb je de Grote Waternavel. Leuven: ‘‘Mensen zetten die in de natuur weg, omdat ze er zelf te veel van in hun vijvers hebben en beseffen vervolgens niet wat de gevolgen zijn’’. Bergingsvijvers en sloten raken verstopt met verstikking van het water als gevolg. ‘‘Het schoonmaken van de watergangen met exotische waterplanten kost het waterschap vier procent van de uitgaven’’, vertelt Leuven. Exotische mosselen kunnen ook voor veel economische problemen zorgen. Die kunnen zich namelijk vestigen in koelwatersystemen en aan rompen van boten. Die rompen moeten vaker schoongemaakt worden en de koelsystemen moeten vaker stilgelegd worden.

De zuiderlingen zorgen ook voor volksgezondheidsproblemen. De eikenprocessierups is bekend om zijn brandhaartjes, maar er zijn ook al exotische ratten aangetroffen en exotische muggen, zoals de Tijgermug. Deze dieren kunnen allerlei tropische ziektes met zich meedragen. De Tijgermug kan virussen meedragen, die knokkelkoorts en de gele koorts overbrengen. Ziektes die je misschien alleen in Afrika verwacht. Leuven: ‘‘In 2010 zijn er eitjes, larven en volwassen Tijgermuggen aangetroffen bij vijf bedrijven die banden opslaan voor recycling. Deze mug kan nog niet overleven in de Nederlandse winters, maar heeft hier wel in de rest van het jaar steeds meer mogelijkheden’’.

In onze rivieren zijn de Ponto-Kaspische Grondels uit het gebied rond de Zwarte Zee aangetroffen. Die concurreren de inheemse soorten weg. Leuven: ‘‘Door rivierverbindingen en meeliftend aan de romp van boten komen ze hier naartoe. Door veranderingen van het warmteregime en onnatuurlijke oevers kunnen ze goed overleven. De maximale gemiddelde en de minimum temperatuur van het rivierwater zijn de afgelopen honderd jaar 5 graden gestegen. Dit komt voor een derde door de klimaatverandering. De andere twee derde is te wijten aan de lozing van afvalwater en koelwater’’.

Bestrijden?

Moeten we de zuiderlingen bestrijden? De gemeenten in Vechtdal en Salland geven er samen tonnen aan uit. Leuven: ‘‘Dat is een lastige. Als ecoloog zeg ik: ja. Als we de inheemse biodiversiteit willen behouden moeten we bestrijden. Of beter: aan preventie en beheersing doen’’. Uitroeien lukt namelijk niet meer bij alle exoten. Klimaatzones schuiven op en continenten staan meer dan ooit met elkaar in verbinding. Maar we versnellen de uitwisseling van soorten wel en creëren milieuomstandigheden die nieuwkomers in de kaart spelen . We moeten voor milieuomstandigheden zorgen, die ervoor zorgen dat de zuiderlingen er wel zijn, maar niet woekeren. Dit doen we door minder vervuilen en de inrichting van het landschap aan te passen. Er zijn nu bijvoorbeeld veel onnatuurlijke systemen. Zo heb je bij rivieren vaak stenen oevers en kribben en daar profiteren de exotische soorten van’’.

De klimaatveranderingen hebben volgens beide wetenschappers dus wel degelijk te maken met en invloed op de toename van zuidelijke soorten, maar de problemen worden toch echt voornamelijk veroorzaakt door menselijk toedoen. De oplossing is om meer te doen aan preventie. Leuven: ‘‘Je kunt bijvoorbeeld aan de poort controleren, regulering van de handel. Leuven vertelt: ‘‘Dieren en planten die voor de handel worden gebruikt worden al geselecteerd om hier te kunnen overleven’’. Hierdoor nemen ze echter wel de boel over als ze uitgezet worden. Verder zijn er ook veel inheemse alternatieven voor de exotische soorten die nu vaak verhandeld worden. Leuven: ‘‘Zo hebben we in Nederland hele mooie Gele Lissen en waterlelies. Die kun je heel goed gebruiken in plaats van exotische planten’’. Zoals Rob Leuven zegt, moeten we dus terug naar ‘‘een meer natuurlijke inrichting’’ van onze systemen en leefomgeving. De natuur wint ook altijd…

Lees ook

Testlocatie in Raalte per 1 oktober gesloten

ZWOLLE – GGD IJsselland sluit per 1 oktober de testlocaties in Steenwijk en Raalte. “Je …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.