Home / archiefcentraal / het museum vol verhalen van frans jansen

het museum vol verhalen van frans jansen

“Alle voorwerpen hier hebben een verhaal en ik ken ze allemaal”. Frans Jansen (66) uit Olst benadrukt het nog maar eens terwijl hij door zijn schuur wandelt. Daar heeft hij namelijk zijn eigen museum ingericht: Museum Oud Keukengerei. Frans haalt een oude koekenpan voor de dag. “Aan het einde van de oorlog is bij Wesepe een Engelse bommenwerper neergestort. Alle inzittenden zijn daarbij omgekomen. Sommige brokstukken zijn op een boerderij gevallen. Een voorbijganger heeft enkele van die stukken metaal gepakt en heeft er daarna thuis een pan van gemaakt. Zijn vrouw heeft die later aan mij gegeven. Zo creatief waren de mensen vroeger.”

Frans werkte gedurende zijn werkzame leven als postbode voor de PTT Post. Zo’n negen jaar geleden kon hij met vervroegd pensioen nadat zijn functie in verband met een reorganisatie ophield te bestaan. Genoeg tijd dus om zich volledig op zijn grote passie te richten: het verzamelen van allerhande dagelijkse gebruiksvoorwerpen uit grofweg de eerste helft van de vorige eeuw. Maar daar waar vele andere verzamelaars hun collectie vooral voor zichzelf houden, vindt Frans het fantastisch om zijn passie met anderen te delen. Sinds 2007 beschikt hij in een schuur bij zijn woning aan de rand van Olst over een eigen museum. Daarnaast geeft hij met enige regelmaat lezingen aan gezelschappen. “Ik ben in maart 1945 geboren”, vertelt hij. “De oorlog heb ik dus niet bewust meegemaakt. Ik was de oudste van acht kinderen. We hadden thuis niet zoveel. Dat wat je wel had, daar moest je heel zuinig op zijn. Dat is nu wel anders. Maar ik heb er nog steeds moeite mee om zaken weg te gooien. Alles wat ik overhoud, gaat naar charitatieve instellingen. Misschien dat het daarmee allemaal wel begonnen is. Ik heb altijd dingen verzameld, oude foto’s, boeken, spullen van vroeger noem het maar op. Zo rond 2000 ben ik begonnen met het verzamelen van snijboonmolentjes. Op een gegeven moment had ik er tachtig. Toen ontmoette ik iemand uit Diepenveen. Die bleek ze ook te verzamelen. Hij had er al 715. Een prachtige collectie, snijboonmolentjes uit de hele wereld, maar daarna besloot ik ook dat ik meer wilde dan alleen maar snijboonmolentjes.”

Frans besloot zich daarna te richten op het verzamelen van huisraad uit de periode tussen 1900 en 1960. Van messenslijpers tot oude radio’s, van gedenkboeken tot houten breinaalden, van naaimachines tot voorwerpen waarvan hij nog steeds bezig is om de functie te achterhalen. “Ik probeer hier een stuk historie bijeen te brengen”, vertelt hij. “Veel krijg ik aangeboden van anderen, maar ik ga ook vaak naar rommelmarkten. Soms loop je daar tegen voorwerpen aan waarvan je geen flauw idee hebt waar ze voor dienen. Maar dan bijt ik me erin vast.” Om dat te illustreren laat hij een glazen schijfje zien. Het lijkt wel wat op een kleine asbak. “Ik ben erachter gekomen dat het een kleppertje is. Dat deden ze vroeger in de melkpot. Als de melk begon te koken, rammelde dat kleppertje in de pot. Wisten ze dat ze er snel bij moesten zijn voordat de melk overkookte.” Frans pakt nog enkele voorwerpen. Twee houten stokken die qua vorm precies in elkaar passen. “Iedereen kent het”, zegt hij. “Dit zijn kerfstokjes. Vroeger kon niet iedereen lezen. Als je dan naar het café ging, werd de rekening in de vorm van kerven bijgehouden op de twee houten stokken. Ze haakten de stokjes in elkaar, één keer kerven en beide stokken hadden een streepje. Aan het einde van de avond kon één van die stokken als een soort van rekening mee naar huis nemen. Dat je wist wat je de volgende keer nog moest betalen.”

Het is dat soort boerenslimheid, dat soort improvisatietechniek, dat hem soms melancholisch maakt. “Hier ligt het levensverhaal van iedereen”, zeg hij. “Van de armoe van vroeger naar de rijkdom van nu. Sommige mensen gaan er snel aan voorbij, die zijn hier zo weer weg. ‘Vrouw kom, wie goat, die oale bende hebt wie thuus ook wel’. We mogen het tegenwoordig dan materieel gezien wel beter hebben dan vroeger, maar op ander gebied hebben we een groot tekort. Neem de noaberplicht. De mensen die hun buren hielpen. Kerken die speciale besturen hadden die de arme mensen hielpen. En nu? Ik zeg het misschien wat gechargeerd, maar de Chinezen verkopen ons een hoop rotzooi die een paar dagen later alweer bij de vuilnis ligt. Men is vergeten waar het om draait. In de Indische oceaan drijft een enorme hoop plastic. We moeten ons de ogen uit de kop schamen. In mijn museum laat ik zien hoe onze ouders het deden. Een wasknijper nodig? Nu trekken we meteen de portemonnee, maar vroeger liepen sommige mensen naar het bos, pakten daar een paar takjes eikenhout en splitsten die thuis op. Zo simpel en creatief kan het zijn.”

Museum Oud Keukengerei is gevestigd aan de Kleistraat 5a in Olst.

Meer informatie op www.keukengereimuseum.com Voor rondleidingen en/of afspraken kun je bellen naar tel: 0570-561233 of mob: 06-22346552.

Lees ook

‘Een zwaar jaar, maar ook heel veel geleerd’

Roswyde Burgman, directeur van Hoftheater in Raalte blikt terug op seizoen 2020-2021 RAALTE – “Gelukkig …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.