Home / archiefcentraal / kulturhusen top of flop

kulturhusen top of flop

Van het fenomeen kulturhusen is nog niet iedereen overtuigd. Ze kosten een hoop geld en het is maar de vraag of het effect opweegt tegen het prijskaartje. Sinds 2000 zijn er vooral in de provincies Overijssel en Gelderland een boel kulturhusen gebouwd. Volgens de provincie Overijssel zijn ze in de meeste gevallen een aanwinst voor de gemeenschap, maar zijn er ook wat knelpunten geconstateerd. Sommige kulturhusen kunnen niet tot een sluitende exploitatie komen en is het lastig met de verschillende gebruikers een gezamenlijk programma rond te krijgen, waardoor ze moeite hebben het hoofd boven water te houden. Voor de periode 2007-2013 besloot het provinciebestuur nog eens dertien miljoen euro bij te leggen voor een nieuw beleid om een fiasco van kulturhusen te voorkomen. Het liep ook niet altijd even soepel, dat kulturhus-gebeuren. Vorig jaar werd Variya, de organisatie die de provincie ondersteunde bij de kulturhusen, failliet verklaard omdat er door de economische recessie niet genoeg opdrachten binnenkwamen. Zo werden de taken van Variya overgeheveld naar Stichting Stimuland dat is gevestigd in Ommen. De stichting ontwikkelt en voert projecten uit voor de leefbaarheid van het platteland.

Van kulturhusen wordt altijd maar aangenomen dat ze bijdragen aan de gemeenschap, maar waar dat precies op gebaseerd is… Uit het recente onderzoek van Stimuland blijkt dat de relatie tussen de leefbaarheid en de voorzieningen van het kulturhus nog niet eerder is onderzocht. Dat is op z’n minst vreemd te noemen, na tien jaar bouwen van deze multifunctionele accommodaties. Voor Stimuland was dit reden om het concept te analyseren. In het onderzoek heeft Stimuland drie kulturhusen onder de loep genomen. Eén daarvan is De Mozaïek in Lemelerveld. Om de leefbaarheid te meten heeft de stichting gesprekken gevoerd met bewoners, participanten en bestuurders. Het rapport vertelt ons onder andere dat het kulturhus ontmoeting mogelijk maakt, bijdraagt aan een aantrekkelijkere woonplek, het een veilig gevoel voor de toekomst geeft, de bewoners trots zijn op het kulturhus en het een preventieve werking heeft. Met dit laatste wordt gedoeld op vermindering van eenzaamheid, minder vandalisme bij de jeugd en ontlasting van mantelzorgers en het aantrekken van nieuwe bewoners uit andere streken.

De uitkomst van het onderzoek is zeer positief, maar tegelijkertijd roept het vragen op als de betrouwbaarheid er van. Stimuland bekleedt in dit verhaal geen onafhankelijke rol. Als adviserend orgaan zijn zij gebaat bij onderzoeksresultaten die het belang van kulturhusen onderschrijven. Bovendien zijn de resultaten in die zin verrassend dat ze strijdig zijn met het beeld dat we van het kulturhus in Raalte hebben. Eind vorig jaar nog deed ex-wethouder Carla Hoge het Raalter kulturhus af als een flop na het verschijnen van een in 2009 uitgevoerd onderzoek naar de exploitatie van het kulturhus. Bibliotheekdirecteur en destijds ook cultuurmanager Frederique Westera concludeerde in het onderzoek dat niet alle participanten bijdragen aan het kulturhus-concept. Er is alleen op de begane grond sprake van samenwerking tussen de Parabool, Landstede en de bibliotheek. De bovenste verdieping dient voor commerciële doeleinden. Het concept waar het kulturhus voor bedacht is, slaat in Raalte niet aan. Inhoudelijke samenwerking is er nooit geweest en de gezamenlijke visie op de programmaring dat het kulturhus zou moeten kenmerken, ontbreekt tot op vandaag. Daarnaast zijn er knelpunten als het ontbreken van regie en de negatieve exploitatie. Zorgwekkender wordt de exploitatie als de bibliotheek zich door de bezuinigingen terugtrekt van de eerste verdieping. Een reëel scenario is dan dat er andere huurders in het pand komen die de exploitatie met een commercieel tarief kunnen opkrikken. Mocht dat gebeuren, dan wordt het Raalter kulturhus langzaamaan steeds minder een kulturhus en meer een bedrijfsverzamelgebouw. Een ander scenario is dat van het kulturhus weer een echt kulturhus wordt gemaakt, om dat te realiseren zijn wel forse investeringen nodig en het lijkt onwaarschijnlijk dat dat gaat gebeuren.

De portemonnee speelt in dit verhaal een veel belangrijkere rol dan de positieve effecten dat het onderzoek van Stimuland suggereert. Het is dan ook niet vreemd dat de gemeente, met een schuin oog op het misser van het kulturhus, voorzichtig te werk gaat met de realisatie van de multifunctionele accommodaties in de Raalter kerkdorpen. Werkgroepen uit deze dorpen hebben al lange tijd de wens voor een multifunctionele accommodatie in hun dorp, maar is dat allemaal betaalbaar? Zoals wethouder Wout Wagenmans in maart al aangaf: “Voor ons is het daarbij heel belangrijk om te zien of dat haalbaar en betaalbaar is. Stel dat we het groene licht geven en over tien jaar blijkt dat Nieuw Heeten het toch niet exploitabel kan maken, dan heeft het college het gedaan… En dat zal niet gebeuren.”

Leg je het kulturhus van Raalte naast het onderzoek van Stimuland, dan is het op z’n plaats enige nuance aan te brengen in de bevindingen van Stimuland. Was Raalte meegenomen in het onderzoek, dan waren er net wat andere resultaten naar voren gekomen, want door de flop van het Raalter kulturhus heeft het vermoedelijk niet zo’n positief effect op de leefbaarheid als het geval in Lemelerveld is. Het Raalter kulturhus is gestruikeld over de valkuilen waar voor wordt gewaarschuwd. Gelukkig geldt dit niet voor alle Sallandse kulturhusen, want naast Lemelerveld slaat in Olst en Broekland het concept wel aan.

Lees ook

Natuurmomenten: Twee reebruine ogen

Sjaak Bruggeman deelt met enige regelmaat zijn natuurmomenten met ons. En altijd is er wel …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.