Home / archiefcentraal / sallandse bodem archeologische schatkamer

sallandse bodem archeologische schatkamer

Prof.dr.ir. Theo Spek uit Rhenen is sinds ’97 samen met archeoloog Henk van de Velde, amateurarcheoloog Bert Terlouw en Raaltenaar Herman Hannink bezig geweest met het samenstellen van een standaardwerk over de geschiedenis van het Sallandse land(schap). Daarin wordt ook de geschiedenis van maar liefst 165 Sallandse boerderijen behandeld. Donderdag 6 mei wordt het resultaat van hun inspanningen, het ruim vierhonderd pagina’s tellende ‘Mens en Land in het Hart van Salland’ gepresenteerd.

Spek is als medewerker van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed sinds ’97 betrokken bij archeologische onderzoeken rondom Raalte. Zo kwam hij in contact met archeoloog Henk van de Velde en amateurarcheoloog Bert Terlouw, die onder andere de ijzerproductieplaats in Heeten bloot heeft gelegd. Bij dit drietal ontstond al snel het idee voor een boek over de geschiedenis van Salland. Ze kregen versterking van Herman Hannink die hen hielp met enkele passages over de Middeleeuwen. “Archeologie is een ontzettend interessant vak, maar onderzoeksrapporten belanden vaak in archieven en niet thuis bij de mensen”, stelt Spek. “Dat is zonde. De gemeente Raalte denkt er net zo over en heeft daarom het boek ook gesponsord. We willen de geschiedenis dichterbij brengen. Daarom hebben we ook zo weinig mogelijk jargon gebruikt en het boek opgeleukt met meer dan vierhonderd foto’s.”

Ten onrechte denken veel mensen nog steeds dat de bewoning van Salland zich in de vroege Middeleeuwen beperkte tot het gebied langs de IJssel en de Vecht en rondom Deventer. “Het heeft in midden-Salland altijd gebruist van het leven”, stelt Spek echter. “Eerst al de neanderthalers, later rondtrekkende primitieve jagersstammen, die in de moerassen een mooi jachtgebied zagen en daarna begon het agrarisch gebruik. De eerste sporen daarvan dateren uit 4000 voor Christus. Het was hier een vruchtbaar land, met name de hoge dekzandruggen die hier vroeger te vinden waren, boden een prima bodem voor akkerbouw. In het boek behandelen we in totaal acht verschillende enken die zich allemaal via agrarisch gebruik ontwikkeld hebben tot een buurtschap of dorp. Die enken zijn stuk voor stuk archeologische goudmijntjes.”

Spek verwacht dat er voorlopig wel een einde is gekomen aan de grote vondsten in Salland. Niet dat er niks meer te vinden is, integendeel, maar aangezien er in verband met de economische crisis op dit moment weinig bouwprojecten op stapel staan in het buitengebied, ligt het archeologisch onderzoek grotendeels stil. “Verder verwacht men een krimp van de bevolkingsgroei dus ik vraag me af in hoeverre we de komende jaren überhaupt nog aan bouwen toe komen. Ik hoop ook dat men het rustig aan doet met dit landschap. Onder de Luttenbergerenk, de Wissinkenk, de Pleegsterenk en de Overeschenk is nog heel veel te vinden. Dat moeten we beschermen. Ik zeg niet dat we er een museumlandschap van moeten maken, dat gaat me te ver, maar we kunnen er wel voor zorgen dat de toekomstige generaties er ook nog onderzoek kunnen doen. De techniek staat immers niet stil en ook het archeologisch onderzoek zal daardoor veranderen. Als we dan al die schatkamers overhoop halen, zou dat eeuwig zonde zijn!”

Het boek ‘Mens en Land in het Hart van Salland’ is binnenkort verkrijgbaar bij uitgeverij Matrijs. Het komt onder andere ook in de Brunawinkels in Salland te liggen. De komende maanden kun je het boek tegen een gereduceerde prijs aanschaffen. De prijs is dan verlaagd van 49,95 naar 39,95 euro. Meer informatie op www.matrijs.com.

Het eerste exemplaar van het boek wordt donderdag 6 mei tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Plaskerk in Raalte overhandigd aan de aartsbisschop van Utrecht, monseigneur dr. WJ Eijk. En dat is niet zonder reden. “In het boek behandelen we de geschiedenis van maar liefst 165 boerderijen die stammen uit de middeleeuwen. Wat daarbij ook heel duidelijk naar voren is gekomen, is dat Salland een enorme verbondenheid heeft gehad met het Bisdom van Utrecht. 95 Procent van die boerderijen was in handen van grootgrondbezitters, waarvan het Bisdom ook een hele grote was. Die banden met Utrecht zijn altijd blijven bestaan en daarom zijn we ook heel trots dat de aartsbisschop het eerste exemplaar in ontvangst wil nemen!”

Terwijl Spek en de zijnen aan het boek werkten, legden ze steeds meer historische overblijfselen bloot. “In Luttenberg en op Ramele bij Raalte hebben we sporen gevonden van oude verdedigingstorens, waar vroeger ook ridders gewoond moeten hebben.” Zoals inmiddels bekend mag heten, was Salland in de vierde, vijfde eeuw na Christus ook een belangrijke, waarschijnlijk internationale, ijzerleverancier. De oude ijzerovens in Heeten getuigen daarvan, maar Spek heeft een sterk vermoeden dat er ook in de Linderte dergelijke ovens hebben gestaan. “We hebben daar 40.000 kilo aan ijzerslakken, een restproduct van ijzer gevonden. Er zit daar volgens mij nog veel meer in de grond.”

Lees ook

Inschrijving VechtdalTrail in Ommen geopend

OMMEN – Het was lang spannend, maar met de aangekondigde versoepelingen vanaf 30 juni lijkt …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.